"จิตสงบ" กับ "จิตว่าง" แตกต่างกันอย่างไร

​

ก่อนอื่นเราต้องทำความเข้าใจ ให้ถูกต้องเสียก่อนว่า จิต คืออะไร
จิต คือนามธรรมอย่างหนึ่ง ที่มีอยู่ในตัวเรา มีหน้าที่คิดตามสิ่งที่มากระทบ ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจเมื่อ มีสิ่งใดสิ่งหนึ่งมากระทบ วิญญาณจะรับรู้ จิตก็จะทำหน้าที่คิดตามสิ่งนั้น ๆ จิตจะคิดผิดหรือคิดถูก ขึ้นอยู่กับว่าขณะนั้น จิตถูกปัญญา หรือกิเลสครอบงำ จิตก็จะคิดตามอำนาจของกิเลส หรือปัญญา

ด้วยเหตุนี้ จิตจึงไม่มีความสงบ และไม่ว่างเลย ดังนั้นพระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสสอนให้เราทำจิตให้สงบ และทำจิตใจให้ว่าง โดยมีอุบายหลายอย่างให้เลือกปฏิบัติ เพื่อให้ถูกกับจริตของแต่ละบุคคล ที่เรียกว่า การฝึกสมาธิ คือการใช้ สติควบคุมจิตให้อยู่ที่เดียว กับบทภาวนาบทใด บทหนึ่ง ที่ถูกกับจริตของแต่ละบุคคล เมื่อฝึกภาวนาบ่อย ๆ จะเห็นว่า จิตจะอยู่กับบทภาวนานั้น ๆ ได้นาน ๆ จิตจะไม่ฟุ้งซ่าน ที่เรียกว่า จิตสงบเพราะเวลานั้น จิตจะถูกสติควบคุมให้อยู่ที่เดียว กิเลสไม่สามารถปรุงแต่งจิตได้

แต่ เมื่อออกจากสมาธิแล้ว กิเลสที่มีอยู่ในจิตก็จะออกมาปรุงแต่งสิ่งที่มา กระทบ ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย ใจ ให้มีอารมณ์ต่าง ๆ เกิดขึ้นได้อีกเหมือนเดิม เพราะว่าการฝึกสมาธิ เป็นการฝึกสติให้ควบคุมจิต ให้อยู่กับบทภาวนาที่เดียวเท่านั้น ไม่มีการคิดชำระกิเลส จึงไม่เกิดปัญญา ฉะนั้นการทำสมาธิเพียงอย่างเดียว ทำให้จิตสงบเท่านั้น นี้คือ การฝึกจิตให้สงบ

จิตว่าง หมายถึง จิตที่ถูกฝึกดีแล้ว เพราะมีสติ ปัญญาควบคุม เมื่อจิตสงบแล้ว ปัญญาจะใช้ให้จิตคิด พิจารณาสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นกับตัวเรา และสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในโลกนี้ ให้รู้แจ้ง เห็นจริง ตามที่พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสสอนไว้ ที่เรียกว่า "พระธรรม"

ตัวอย่าง เช่น ท่านสอนให้เรารู้ว่า เรามีกิเลส ความโลภ ความโกรธ ความหลง ครอบงำจิตเราอยู่ ผู้ใดที่มีกิเลสทั้งสามอย่างนี้ ครอบงำอยู่มากก็จะเป็นทุกข์มาก ผู้ใดมีกิเลสครอบงำจิตอยู่น้อย ก็จะมีความทุกข์น้อย พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงสอนวิธีการชำระกิเลสให้หมดจากจิต ไว้มากมายหลายวิธีด้วยกัน แล้วแต่ผู้ใดจะนำบทใดบทหนึ่ง ที่สมควรกับตนมาพิจารณา และปฏิบัติตาม เมื่อชำระกิเลสให้หมดจากจิตแล้ว จิตก็ไม่เป็นทุกข์ จิตจึงว่าง จากความร้อนรนกระวนกระวาย กระสับกระส่าย ฟุ้งซ่าน จิตจะมีอารมณ์ที่เป็นอุเบกขา คือ เป็นกลางไม่ทุกข์ไม่สุข เพราะจิตไม่มีกิเลสครอบงำ นี่คือ ความหมายของคำว่า จิตว่าง (ว่างจากกิเลส)

ดัง ที่ได้กล่าวมาแล้วนี้ จะเห็นได้ว่า จิตสงบ กับจิตว่างแตกต่างกันจริง ยังมีผู้ที่เข้าใจผิดอยู่มาก ว่าจิตสงบกับจิตว่างนั้นเหมือนกัน

ขอ ให้ท่านลองพิจารณาดูว่า จิตของท่านเคยสงบ หรือว่างบ้างหรือยัง ถ้ายังขอให้ท่านฝึกสมาธิเพื่อให้จิตสงบ และเจริญวิปัสสนา คือการนำพระธรรมคำสอนของพระผู้มี พระภาคเจ้า มาพิจารณาไตร่ตรอง ให้เกิดปัญญา ที่รู้แจ้งเห็นจริง เพื่อนำมาชำระกิเลส ความโลภ ความโกรธ ความหลง ให้หมดจากจิตของท่าน และท่านจะรู้ด้วยตัวของท่านเองว่า จิตของท่านว่างจากกิเลส คือความโลภ ความโกรธ ความหลง ในที่สุดท่านก็จะเห็นจิตสงบและจิตว่าง พ้นจากความทุกข์ มีแต่ความสบายตลอดไป


ที่มาhttp://variety.thaiza.com/%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%
B8%AA%E0%B8%87%E0%B8%9A+%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%9A+%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%95%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87+%E0%B9%81%E0%B8%95%E0%B8%81%E0%B8%95%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99%E0%B8%AD%E0%B8%A2%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%84%E0%B8%A3-194861.html

 

อนุโมทนาค่ะ+












































































































อนุโมทนา สาธุ ค่ะ

 

สงบได้ก้ว่างได้ ว่างได้ก้สงบได้

 

"จิตสงบ" กับ "จิตว่าง" แตกต่างกันอย่างไร

ตอบ..."จิตสงบ" คือจิตที่มีตัวรู้ในเรื่องนั้นๆ แล้ว จึงสงบลงได้ จากเรื่องนั้นๆ เพราะรู้คำตอบของเรื่องนั้นๆ ดีแล้ว

ตอบ..."จิตว่าง" ไม่มี มีแต่จิต "วาง" วางภาระจากเรื่องทั้งปวงบรรดามี จิตนั้น จึงมีสภาพเหมือนว่าว่าง คำว่าว่าง เป็นเพียงคำสรรพ ที่มีผลใกล้เคียงกับอารมณ์ที่เกิดขึ้นกับจิต ที่ผู้รู้บางท่านนำมาใช้เท่านั้น แต่จริงๆ แล้ว จิตไม่ได้ว่าง ไม่เคยว่าง การ"วาง"ภาระได้ของจิตอริยชน คือจิตที่หมดจากความ"ยึดถือ"ในทุกเรื่องราวบรรดามี แต่จิตยังคงสภาพความเป็นจิตอยู่คือ

ตอบ...จิตมีหน้าที่อะไร...จิต มีหน้าที่ รู้อารมณ์ แม้เป็นจิตของอริยะชนในทุกยุค ทุกสมัย ก็เป็นดังนี้ คือ จิตยังคงมีหน้าที่รู้อารมณ์ แต่รู้บนความ"วาง" รู้บนความไม่ยึดถือของจิต จึงทำให้ดูเหมือนดังว่า"จิตว่าง" จิตจะว่างได้อย่างไร ในเมื่อจิตยังคงทำหน้าที่ของจิตอยู่เป็นปรกติ คือรู้อารมณ์ ยังคงมีอารมณ์กระทบจิตอยู่ทุกเวลานาที เพียงแต่กระทบจิตของผู้หมดความยึดมั่น ถือมั่นแล้ว เท่านั้นเอง จึงดูเหมือนว่าง เพราะอารมณ์ที่เข้ามากระทบจิตมันไร้ค่า ตรงที่จิตไม่ยึดถือในอารมณ์นั้นๆ จ้า...