ดูยังไงกันแน่พระแก้ว 25 พุทธศตวรรษจากปากช่างคนที่เคยสร้างมากับมือ

ขออนุญาตเว็บพลังจิตครับ

ผมในฐานะช่างแก้วที่เคยคุมทีมช่างแก้วสร้างพระแก้ว ๒๕ พุทธศตวรรษแทบทุกสำนัก ทุกปาง ทุกขนาด ทุกชนิดของเนื้อแก้วและทุกสีมากับมือเมื่อ พ.ศ. 2516 - 2520 ในปริมาณมาก และยังสร้างต่อมาเรื่อยๆในปริมาณน้อยมากกระทั่ง พ.ศ. 2561 จึงได้หยุดสร้าง

บัดนี้ได้แต่ให้วิชาความรู้เป็นวิทยาทานแก่คนหลายประเภท เช่น ประเภทที่ต้องการซื้อ - ขายพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษ (จะเป็นอาชีพหรือไม่ก็ตาม) , ประเภทที่จะเข้ามาสร้างพระแก้ว 25 - 26 หรือ 27 พุทธศตวรรษเพื่อสืบสานต่อพระพุทธศาสนาให้ครบ 5,000 ปี

แต่ขอเน้นตรงนี้นะครับว่า ในเชิงช่าง เพราะผมเป็นช่างแก้วที่เข้ามาเป็นหัวหน้าทีมช่างตั้งแต่ พ.ศ. 2516 ตอนนั้นผมอายุ 17 ปี

ผมค่อยๆเขียนตามเวลาว่าง ดังนั้น การปักหมุดไว้อ่านอีกภายหลัง ก็น่าที่จะมีอะไรใหม่ที่ท่านอาจจะยังไม่เคยอ่านก็ได้ครับ

 

สำรองพื้นที่

 

สารบัญ

หน้า 1

ค.ห. 4 - 11 ปูพื้นฐานที่มาของพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษ

ค.ห. 12 เป็นต้นไป เริ่มต้นวิธีดูที่ถูกต้อง

 

ผมเห็นโพสต์นี้ในเว็บพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษ (เว็บที่ส่วนมากเขาซื้อ - ขายพระแก้ว) มันเป็นแรงบันดาลใจให้ผมตัดสินใจเขียนกระทู้นี้ขึ้นมา เพื่อช่วยให้ความรู้แก่คนที่จะซื้อ - จะขาย จะได้ไม่ต้องเสียเวลากันทั้งคู่

 

ปูพื้นฐานความรู้ ความเป็นมาของพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษ ตั้งแต่สมัยที่ช่างแก้วจากยุโรปเข้ามาในไทยเมื่อประมาณ พ.ศ. 2495 - 96 ซึ่งเป็นยุคที่คนไทยจำนวนหนึ่งที่ติดตามทีมช่างจากยุโรปได้กลายเป็นช่างแก้วยุคแรกสุด

ต่อมาประมาณปี พ.ศ. 2497 - 98 ปรมาจารย์ช่างแก้วจากจีนแผ่นดินใหญ่จำนวนหนึ่ง (คาดว่ามีประมาณ 10 - 12 สาย) [ หนีสงครามเข้าไทย ทยอยเข้าตั้งแต่ พ.ศ. 2497 - 2508 ] ยุคนี้เกิดช่างไทยที่ได้ฝึกงานกับช่างแก้วยุโรป ผสมผสานความรู้กับปรมาจารย์จีนจำนวนมาก

 

พ.ศ. 2497 รัฐบาลไทยจ้างช่างแก้วจากยุโรปเข้ามาสร้างโรงงานแก้วชนิดหลายเบ้าคละสี เบ้าละสี ขนาดเตาละ 8 - 10 เบ้ามาตราฐาน เตามาตราฐาน เพื่อให้โรงงานแก้วองค์การแก้วนี้สร้างชิ้นงานแก้ว เช่น ถ้วยน้ำดื่ม, จาน, ชาม, ที่เขี่ยบุหรี่และอื่นๆแก่ประชาชนทั้งประเทศ

จากเหตุนี้ ช่างแก้วจากยุโรปที่มีเจ้านายผู้ใหญ่เชิญเข้ามาก่อนการก่อสร้างโรงงานของรัฐบาล 2 - 3 ปีเพื่องานสร้างพระแก้วฉลอง 25 พุทธศตวรรษของวัดในไทยบางวัด อาจจะมีบางรุ่นที่ไม่ใช่ของวัดด้วย โดยช่างแก้วจากยุโรปเข้ามาไทยแล้ว ก็ได้สอนวิชาช่างแก้วต่างๆให้คนไทยสมัยนั้นส่วนหนึ่งก่อน โดยมีการสอนวิชาผสมสีแก้วให้แก่คนไทยคนหนึ่ง ต่อมาคนไทยคนนี้ได้เข้าทำงานผสมสีแก้วให้โรงงานแก้วหลายโรงในราคาสูง รวมทั้งโรงงานของคุณพ่อผมก็เคยจ้างช่างคนนี้ด้วย ขณะนั้นคือ พ.ศ. 2516 - 2520

 

ปรมาจารย์ช่างแก้วจากจีนจาก 10 - 12 สาย ต่อมาแยกย้ายกันไปสร้างโรงงานแก้วมากขึ้น รวมๆได้ประมาณ 24 - 26 โรงงานแก้ว ต่างคนต่างแย่งกันรับงานสร้างชิ้นงานแก้ว เช่น โป๊ะแก้วตะเกียงไส้, โป๊ะแก้วโคมไฟฟ้า, ถ้วย, จาน, ชาม, แจกัน และที่สุดคือพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษและเครื่องบริวาร เช่น แก้วครอบ, แจกัน, บาตรน้ำมนต์แก้ว, เทพนมและอื่นๆ

 

พ.ศ. 2498 โรงงานแก้วที่มีปรมาจารย์ช่างแก้วจากจีนเป็นเจ้าของบ้าง เป็นช่างแก้วที่ถือหุ้นบ้าง หุ้นลมบ้าง ต่างมีศักดิ์ศรีที่ดีกว่าช่างแก้วคนไทยที่รับวิชามาจากช่างยุโรป สาเหตุเพราะ สมัยนั้น เจ้าของกิจการส่วนใหญ่มักถือว่าคนจีนนั้น เชื่อถือได้มากกว่าคนไทยแท้ๆ หากคนไทยที่มีเชื้อสายจีนก็ยังพอเชื่อถือได้มากกว่าคนไทยแท้ 100% ซึ่งผมก็ไม่ทราบสาเหตุที่เป็นเช่นนั้น

 

ช่างแก้วคนไทยที่เรียนวิชามาจากช่างแก้วยุโรป ในที่สุดก็ค่อยๆล้มหายตายจากไปบ้าง แก่ไปตามกาลเวลาบ้าง หากท่านเหล่านั้นยังมีชีวิตอยู่ในปี พ.ศ. 2569 นี้ อายุก็คงประมาณ 84 - 90 ปี

ดังนั้น ช่างแก้วในไทยที่สืบสานตำนานการสร้างพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษตั้งแต่ พ.ศ. 2498 ถึงปัจจุบันจึงเป็นคนจีนและคนไทยเชื้อสายจีน (ลูกครึ่งจีน) ส่วนคนสุดท้ายที่สำคัญที่สุดกลับเป็นชาวพม่า นั่นคือนายปีเตอร์ ไซ อ่อง วิน

 

ที่ว่าสำคัญเพราะเป็นช่างแก้วในยุคเปลี่ยนเทคนิคจากเทคนิคแก้วกดปั๊ม มาเป็นเทคนิคหุ่นขี้ผึ้ง (จาก Pressed Glass สู่ Lost Wax Glass) แต่ก็น่าเสียดายที่มีโรงงานที่กล้าหาญ กล้าเปลี่ยนเทคนิคนี้เพียงโรงงานเดียว คือ โรงงานแก้วโลตัสคริสตัล จ. ระยอง

 

พระแก้วหน้าตัก 9 นิ้วที่ปีเตอร์สร้างเอง 2 องค์ ขายไปหนึ่ง อีกองค์ปีเตอร์น้อมถวายไว้วัดในย่างกุ้ง พม่า


พระแก้วหน้าตัก 9 นิ้วที่โรงงานโลตัสคริสตัลขออนุญาตผมเก็บไว้บูชาเองหนึ่งองค์ (ผมอนุญาต)



Peter Sai Aung Win นายปีเตอร์ ไซ อ่อง วิน ช่างแก้วเทคนิคหุ่นขี้ผึ้งคนสุดท้ายของไทย ภาพถ่ายขณะนั้นจำปี พ.ศ. ไม่ได้แน่นอน แต่ก่อนปี พ.ศ. 2561 ก่อนที่โรงงานแก้วโลตัสคริสตัลจะเลิกจ้างเนื่องจากอายุเกิน 70 ปี

 

ความคิดเห็นที่ 12

เริ่มต้นตรงนี้แล้วนะครับ ดูยังไงกันแน่ ตามหลักเชิงช่างแก้วที่แท้จริง

 

เมื่อ พ.ศ. 2504, 05 เป็นต้นมา คุณพ่อผมมักพาผมไปตามโรงงานแก้วต่างๆบ้าง โรงงานแกะแม่พิมพ์เหล็กบ้าง โรงงานอื่นเช่น โรงงานพับเหล็กขึ้นรูปเป็นโคมไฟ

ที่โรงงานแก้วต่างๆ เช่นที่จำชื่อได้แน่นอนคือโรงงานแก้วบูรพา พ่อผมได้พบกับเจ้าของสำนักต่างๆ เช่น พุทธรัตนประทีป, พุทธศรีประทีปและอื่นๆอีกมาก ท่านเห

 

ท่านเหล่านั้นก็เช่นเดียวกันกับพ่อผม คือทุกๆเจ้าของสำนักกับพ่อผมต่างมาดูการทดลองกดพิมพ์ คือสมัยก่อนนั้น เมื่อเจ้าของงานได้แม่พิมพ์มาแล้ว ก่อนจะตกลงกันว่า งานที่กดปั๊มออกมาถูกต้องตรงตามวัตถุประสงค์ไหม ก็มักจะนัดกันมาลองกดพิมพ์ และลองสี กล่าวคือ สมมุติว่าพระแก้วที่ลองกดพิมพ์เป็นปางนั่ง รุ่นนั้นรุ่นนี้ จะสั่งสร้างสีละเท่าไร ความคมชัดทำได้แค่ไหน เขาจะนัดมาโรงงานแก้ว เพราะมีอะไรจะได้เห็นกันไปเลย

ของพ่อผมเป็นงานโป๊ะแก้วตะเกียงต่างๆรวมทั้งโป๊ะแก้วโคมไฟทุกชนิดทุกขนาดทุกสีเช่นเดียวกับพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษที่มีปางเยอะมาก สีก็หลายสี และหลายขนาด รวมทั้งยังมีชิ้นงานแก้วบริวารอีกมาก เช่น บาตรน้ำมนต์แก้ว บาตรเรียบส่งพม่าและอื่นๆอีกมาก

 

เขาจะทดลองกดพิมพ์แม่พิมพ์ละ 5 - 6 องค์ ทำทุกขั้นตอนเหมือนตอนสร้างจริง อบลดอุณหภูมิจริงๆ พอวันรุ่งขึ้นก็จะให้คนไปส่งที่สำนักที่สั่ง เพื่อเก็บเป็นองค์ต้นแบบ เพื่อยึดถือว่า ชิ้นงานทุกชิ้นจะได้สีนี้ ความคมชัดเท่านี้ คอตรงไม่เอียงแบบนี้ และอื่นๆตามตัวอย่างเป๊ะๆ

ดังนั้น เมื่อสร้างจริงเวลาที่โรงงานแก้วส่งไปให้สำนัก สำนักก็จะใช้องค์ต้นแบบมาคัดคุณภาพอีกทีหนึ่ง ที่ไม่ได้คุณภาพก็จะตีคืนโรงงานแก้ว (เท่าที่ทราบมาว่า เขามีสัญญาปากเปล่าว่า พระแก้วที่ตีคืนจะนำมาหลอมใหม่ แต่ในภาคปฏิบัติอาจจะมีเพียงบางโรงงานที่ทำเช่นนั้น) [ ซึ่งผมก็ไม่เห็นด้วยกับการนำมาหลอมใหม่ เพราะต้องทุบแตกก่อน แต่ก็ต่างคนต่างคิด ห้ามใจคนอื่นไม่ได้ ]

คราวนี้ ตอนส่งไปคัดกันหนักมาก บางครั้งหนักจนบางโรงงานไม่รับงานของสำนัก สำนักก็ยกแม่พิมพ์ไปโรงงานแก้วอื่นๆที่มีให้เลือกถึง 22 - 24 โรงงาน แถมยังกดราคาได้แทบจะตามใจชอบ

 

บันทึก

เคยมีทายาทรุ่นที่ 3 ของเจ้าของโรงงานแก้วที่สร้างพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษแห่งหนึ่ง ได้ให้ข่าวกับสื่อสารมวลชน และผมไปอ่านพบเข้าว่า จำนวนโรงงานแก้วที่มีขีดความสามารถสร้างพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษได้นั้น มีเพียงสิบกว่าโรงงาน ซึ่งผมเองเคยท่องชื่อโรงงานเหล่านั้น ก็ท่องได้ถึง 22 โรงงาน (ในปีนั้น ปัจจุบันอายุผม 70 แล้ว เริ่มท่องไม่มาแล้ว) ผมมานึกดู อาจจะทายาทรุ่นที่ 3 นี้ ท่านหมายถึงหลังปี พ.ศ. 2516 หรือไม่? ก่อนหน้านั้นท่านอาจจะไม่ได้นับ นับตอนที่โรงงานแก้วส่วนหนึ่งได้ล้มหายตายจากไปแล้ว จากสิบกว่าสายปรมาจารย์ เหลือแค่ 5 - 6 สาย (บางสายปรมาจารย์มีหลายโรงงาน หรือรุ่นลูกศิษย์แยกออกมาเปิดเองก็มี รวมทั้งบางโรงงานมาจากหลายสายเช่นโรงงานแก้วคุณพ่อผมก็รวมช่างแก้วมาจากหลายสายหลายโรงงาน)

 

พักสายตาคนแก่ก่อนนะครับ คงต้องพรุ่งนี้ค่อยพิมพ์ต่อแล้วละ

 

โรงงานแก้วคุณพ่อผมทำโป๊ะแก้วโคมไฟเป็นหลัก ดังนั้นจึงมีเรื่องสีของแก้วมากกว่าพระแก้ว และคุณภาพของแก้วก็ดีกว่า ทั้งๆที่เป็นแก้วโซดาไลม์ซิลิก้าเหมือนกัน หรือถ้าจะพูดให้ถูกต้อง เบ้าไหนที่จะนำมาสร้างพระแก้ว เครื่องบริวาร เช่นบาตรน้ำมนต์ (ขันน้ำมนต์แก้วก็เรียก) เขาจะใช้เศษแก้วจำนวนมากเกินไป ทำให้คุณภาพแก้วด้อยลง เนื่องจากถูกกดราคามาก (แทบทุกโรงงานมีความจำเป็นต้องลดต้นทุน)

ผมจะโพสต์ภาพตัวอย่างแก้วคุณภาพโคมไฟไว้นะครับ ท่านจะได้นำไปเปรียบกับเนื้อพระแก้วทั่วๆไปว่า ส่วนมากมันคือแก้วคนละเกรด (แต่ก็คงอีกนั่นแหละ คงไม่ใช่ทั้ง 24 โรงงานทำเช่นนี้หมด ที่ดีก็คงมีบ้าง)



โปรดดูความใสเอาไว้ นี่คือแก้วใสเนื้อผิวเดิม ไม่ทำผิว

 

ด้านล่างนี้คือแก้วใส ตอนม้วนขึ้นมาจากเบ้า เอามาทำลายผิวด้วยการแช่ลงในน้ำตอนเป็นลูกโป่งที่เคลือบชั้นสุดท้ายแล้ว ขบวนการนี้จะทำลายผิวชั้นนอกสุดให้เป็นดังภาพทั้งสอง คือมีแตกลายหยาบ กับแตกละเอียด ขึ้นอยู่กับเวลาที่แช่ว่า กี่วิ

 

โคมไฟที่ใช้แก้วนมดังในภาพนี้ ลูกโป่งเป็นแก้วใส เคลือบนม แล้วเคลือบแก้วใสในชั้นเคลือบสุดท้าย

แก้วนมนี้เป็นแก้วนมที่ใช้สร้างพระแก้วสีนม เขียวหยกนม และอื่นๆ เป็นแก้วที่ต้องผสมตะกั่วอ๊อกไซด์ในปริมาณสูง

โปรดจำสีนมนี้ไว้นะครับ นี่คือสีนมที่คุณภาพดี