เรื่องเด่น พลิกปูมต้นกำเนิด “นิกายมหายาน” ในดินแดนศักดิ์สิทธิ์แห่ง “ปากีสถาน”

ในห้อง 'วัดและศาสนสถาน' ตั้งกระทู้โดย โพธิสัตว์ ชาวพุทธ, 19 กรกฎาคม 2019.

  1. โพธิสัตว์ ชาวพุทธ

    โพธิสัตว์ ชาวพุทธ เป็นที่รู้จักกันดี

    วันที่สมัครสมาชิก:
    24 กรกฎาคม 2017
    โพสต์:
    3,074
    กระทู้เรื่องเด่น:
    1,523
    ค่าพลัง:
    +5,512
    0b8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2.jpg
    ศิลปะพระพุทธศาสนาอายุ 1,500 ปีบนหน้าผาในปากีสถาน

    เมื่อพูดถึงที่มาและประวัติศาสตร์ของพระพุทธศาสนา ส่วนใหญ่เรามักจะนึกถึง “ชมพูทวีป” ซึ่งประกอบด้วยดินแดนที่กลายเป็นประเทศอินเดีย เนปาล และศรีลังกาในปัจจุบัน

    แต่คนไทยจำนวนมากอาจจะยังไม่ทราบว่า “ปากีสถาน” ซึ่งปัจจุบันนี้เป็นรัฐอิสลามอย่างทางการ ก็มีบทบาทที่สำคัญในวิวัฒนาการของพระพุทธศาสนาในโลกเช่นกัน โดยเฉพาะสำหรับนิกาย “มหายาน” ไม่ว่าจะเป็นแนวคิดเรื่องพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวร ตลอดจนสถาปัตยกรรมสถูป และพุทธศิลป์หลายแขนง ก็ล้วนมีที่มาจากปากีสถานทั้งสิ้น

    8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2-1.jpg

    ยกตัวอย่าง ชื่อที่คนไทยคุ้นเคยกันอย่าง “ตักษิลา” และ “พระเจ้ามิลินท์” ก็อยู่ในปากีสถาน แม้แต่เรื่องราวของ “ซวนชาง” พระชาวจีนที่เดินทาง 16 ปีตามหาพระไตรปิฎกกลับไปเผยแพร่ที่แผ่นดิน ซึ่งเป็นที่มาของตำนาน “พระถังซำจั๋ง” ก็มีปลายทางอยู่ที่ปากีสถาน

    เพื่อส่งเสริมความเข้าใจระหว่างชาวพุทธในไทยกับประเทศปากีสถาน สถานทูตปากีสถานและสยามสมาคมจึงร่วมจัดงานเสวนาขึ้นเมื่อเร๋็วๆนี้ โดยมีนักโบราณคดีชื่อดังของปากีสถาน 2 ท่าน ร่วมบรรยายให้เห็นถึงความสำคัญในฐานะเป็นบ่อเกิดอารยธรรมพุทธศาสนาในปากีสถาน โดยเฉพาะในพื้นที่แถบหุบเขาสวัต (Swat Valley) ที่เคยเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมในสมัยโบราณ

    8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2-2.jpg
    อ. Adnan Aurangzeb

    โดยอาจารย์ Adnan Aurangzeb ผู้เชี่ยวชาญทางประวัติศาสตร์ อธิบายว่าดินแดนสวัตนั้นเป็นทางผ่านสำคัญระหว่างหลายอารยธรรม โดยอยู่บนเส้นทางสายไหมที่เชื่อมต่อจีนสมัยราชวงศ์หั้นกับอารยธรรมกรีก และจักรวรรดิโรมัน

    เมื่อครั้งพระเจ้าอเล็กซานเดอร์มหาราช กรีฑาทัพจากดินแดนกรีกโบราณมาถึงเอเชีย ก็เคยผนวกหุบเขาสวัตเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิด้วยเช่นกัน ก่อนจะตกเป็นของชนเผ่าและราชวงศ์อื่นๆอีกหลายครั้ง

    ดังนั้น เมื่ออาณาจักรในแถบนี้เปลี่ยนมานับถือศาสนาพุทธ ก็ผสมผสานศรัทธาของตนกับอารยธรรมและวัฒนธรรมต่างๆ เห็นได้จากพระพุทธรูปสไตล์กรีก, ภาพปูนปั้นตำนานชาดก, เจดีย์และสถูป ต่างๆและที่สำคัญที่สุดคือแนวคิดเรื่อง “พุทธมหายาน”

    ต่อมา ความเชื่อนิกายมหายานก็แพร่จากปากีสถาน ไปยังจีนและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ดังที่เราเห็นกันทุกวันนี้นั่่นเอง

    [​IMG] [​IMG]
    8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2-3.jpg
    พระพุทธรูปสไตล์กรีกโบราณ พบในหุบเขาสวัต ประเทศปากีสถาน

    อ. Adnan ตั้งข้อสังเกตว่า ที่น่าสนใจคือ แม้ในปัจจุบัน ชาวพุทธมีไม่ถึง 2,000 คนในปากีสถาน และมีวัดพุทธที่ยังเปิดทำการเพียงแห่งเดียว แต่รัฐบาลปากีสถานยังอนุรักษ์โบราณสถานที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาเหล่านี้ไว้อย่างดี

    เมื่อถามว่า แล้วกลัวกลุ่มตาลิบันในปากีสถานจะทำลายศาสนสถานชาวพุทธ อ. Adnan ตอบว่าตาลิบันปากีสถานไม่ได้มีอุดมการณ์ทำลายวัตถุหรือสถานที่ทางศาสนาแบบตาลิบันในประเทศอื่น เพราะมีจุดมุ่งหมายในการยึดที่ดินและปฏิบัติการสู้กับรัฐบาลมากกว่า

    “โบราณวัตถุและสิ่งมีค่าทางประวัติศาสตร์นำไปเก็บในพิพิธภัณฑ์หมดแล้ว แล้วตาลิบันจะได้อะไรจากการทำลายก้อนอิฐล่ะครับ?” อ. Adnan ตั้งคำถามอย่างน่าสนใจ

    ทางด้านศาสตราจารย์ Muhammad Ashraf Khan กล่าวเสริมว่า ถ้าหากพิจารณาสถาปัตยกรรมของชาวพุทธในไทย ตลอดจนความเชื่อเรื่องนิทานชาดกและรอยพระพุทธบาท จะเห็นว่าก็ได้รับอิทธิพลมาจากพุทธในปากีสถานสมัยโบราณเช่นกัน

    ดังนั้น ทั้งไทยและปากีสถาน ถึงแม้จะมีระยะห่างกัน และไม่ได้มีความสัมพันธ์ในประวัติศาสตร์โดยตรง แต่ก็มีความเป็นมาทางวัฒนธรรมร่วมกันเป็นพันปีแล้ว

    8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2-4.jpg
    ศจ. Muhammad Ashraf Khan

    แม้แต่ในระบบการศึกษาของปากีสถาน ก็มีการสอนเรื่องบทบาทของปากีสถานในฐานะบ่อเกิดที่สำคัญของอารยธรรมพุทธศาสนาด้วย ดังนั้น จึงอยากให้ชาวพุทธในไทยและผู้สนใจประวัติศาสตร์ เดินทางมาแสวงบุญและเยี่ยมชมโบราณสถานต่างๆที่เกี่ยวข้องกับพุทธศาสนาด้วยตนเอง

    “เรื่องนี้เป็นประวัติศาสตร์ที่สำคัญอย่างมาก เราละเลยไม่ได้” ศจ. Khan กล่าว “เรามีโบราณสถานและโบราณวัตถุมากมาย เราอยากเห็นคนไทยมาเที่ยว”

    อาจารย์ท่านนี้ยังกล่าวเสริมอีกว่า “โดยเฉพาะคนรุ่นใหม่ ถ้าพวกเขามาเยี่่ยมชม ก็จะได้เห็นความเป็นมาร่วมกันระหว่างสองประเทศ ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของสันติภาพและการอยู่ร่วมกันอย่างกลมเกลียว”

    8b9e0b8a1e0b895e0b989e0b899e0b881e0b8b3e0b980e0b899e0b8b4e0b894-e0b899e0b8b4e0b881e0b8b2e0b8a2-5.jpg
    สถูปพระพุทธศาสนาในหุบเขาสวัต ปากีสถาน

    ขอขอบคุณที่มา
    https://www.khaosod.co.th/travel/news_2720824
     

แชร์หน้านี้

Loading...