ระวังอันตรายจากจานชามแก้วนม อาจไม่ปลอดภัย 100 เปอร์เซ็นต์

เมื่อวานก่อนนั้น ผมไปซื้อยาที่ร้านขายยาแห่งหนึ่ง เมื่อซื้อยาครบจำนวนหนึ่ง เขาแถมถ้วยชามที่ทำจากแก้วสีนมมาให้ด้วย พร้อมกับใบกำกับการใช้ถ้วยชามนั้น ซึ่งเป็นใบกำกับของบริษัทยาชั้นนำบริษัทหนึ่ง เขียนบอกไว้ว่า การใช้ถ้วยชามแก้วนมนี้ ให้ใช้ความร้อนไม่เกิน 95 เซลเซียส และไม่แช่ที่ความร้อนนี้นานเกิน 2 นาที

ผมอ่านพบแล้ว ผมนึกขึ้นมาได้ทันทีว่า สมัยที่ผมผลิตชิ้นงานแก้วจากโรงงานหลอมแก้วของคุณพ่อผมนั้น เรามีการผลิตชิ้นงานแก้วจากแก้วนมด้วย ตัวแก้วสีนมนั้น หลอมขึ้นมาจากการใช้ตะกั่วอ๊อกไซด์สีแดง หรือบางทีก็เป็นสีเหลือง สีส้ม red lead oxide แก้วที่หลอมจากตะกั่วนี้ ไม่สามารถนำมาใช้เป็นภาชนะบรรจุอาหารร้อนหรือกรดได้ เช่น กรดมะนาว กรดน้ำส้มสายชู แต่พวกเราก็เลี่ยงการผลิตด้วยการเคลือบแก้วสีนมด้วยแก้วสีใสบางๆอีกชั้นหนึ่งก่อน บางทีก็เคลือบทั้งด้านในและด้านนอก คือทั้งภายในชามที่ถูกต้องสัมผัสกับอาหาร และภายนอกชามที่ไม่ได้สัมผัสอาหาร

ตอนนั้นที่พวกเราผลิต (เฉพาะโรงงานผมก็แล้วกันนะครับ) พ.ศ. 2516-2520 เราผลิตโคมไฟ โป๊ะแก้วเป็นหลัก สินค้าอื่นเป็นรอง แต่เราก็ยังคำนึงถึงความปลอดภัยของผู้บริโภค แม้แต่โคมไฟ โป๊ะแก้ว เรายังเคลือบทั้งด้านในและด้านนอก (มีเหมือนกันที่โคมไฟบางรุ่นไม่ได้เคลือบด้านนอกเพื่อนำไปกัดกรดแล้วเกิดเอ๊ฟเฟคผิวด้านนม หรือสีนมด้าน ไม่เงา)

ต่อมานานหลายสิบปี ผมไปพบคลิปโรงงานผลิตแก้วจานชามของอเมริกาโรงงานหนึ่ง เขาผลิตภาชนะจานชามที่ทำจากแก้วนม แล้วเขาเคลือบด้านในเต็ม 100 เปอร์เซ็นต์ ส่วนด้านนอกเขาเคลือบได้ไม่เต็ม 100 เปอร์เซ็นต์ ผมจึงเชื่อมาตลอดว่า น่าจะปลอดภัยแล้วนับตั้งแต่ปีนั้น เพราะอเมริกานำการผลิตแก้วนมใช้บริโภคด้วยการเคลือบแก้วใสไว้ด้านในเต็มๆด้านนอกไม่เต็มก็ตาม

 

ตอนนั้นผมจำไม่ได้ว่า พ.ศ. อะไีืรที่เห็นคลิปโรงงานแก้วนมของอเมริกา น่าจะประมาณ พ.ศ. 2560 โดยประมาณนะครับ หรืออาจจะ 2561 62 63 ประมาณนี้ก็อาจเป็นไปได้ ผมจึงเชื่อสนิทว่า มันน่าจะปลอดภัย

แต่เมื่อวานซืนนี้มาเห็นคำเตือนของบริษัทผลิตยาที่ผมคิดว่า ผมไว้ใจมากกว่าคลิปของโรงงานแก้วของอเมริกา ผมคิดว่าจรรยาบรรณของผู้ผลิตยาเขาน่าจะดีกว่าหรือไม่ ? เพราะเขาคงมีความรู้ดีกว่าผมเยอะมาก

การที่เขาบอกไว้ว่า อย่าใส่หรือทำความร้อนเกิน 95 เซลเซียสนั้น ภรรยาผมบอกว่า หรือว่า มันจะแตก ซึ่งผมคิดว่าน่าจะไม่ใช่ เพราะแก้วสมัยใหม่นี้ มีความการขยายตัวที่ดีมาก คือน้ำร้อน 100 องศาเซลเซียสนี่ทำอะไรแก้วไม่ได้เลย และทำอะไรไม่ได้นี่คือว่า นานเป็นสิบๆนาทีก็ไม่เป็นไร ผมคิดว่า อาจจะเรื่องความปลอดภัยทางเคมีมากกว่า เพราะว่าการเคลือบนั้น ถึงแม้ว่าแก้วใสจะถือว่าปลอดภัย แต่ชั้นเคลือบของแก้วใสนั้นบางมากๆ บางขนาดน้อยกว่ากระดาษบางๆเสียอีก กระดาษที่ว่าบางมากแล้ว ก็ยังไม่บางเท่าชั้นแก้วใสนี้ครับ

 

คราวนี้ พระภิกษุสงฆ์ที่บางครั้งก็เลือกไม่ได้ ก็เป็นหน้าที่ของพวกเรานี่แหละครับที่จะต้องเลือก อย่าเอาภาชนะประเภทแก้วสีนมไปประเคนให้ท่าน เพราะต้องนึกเสมอว่า มันอาจมีความปลอดภัยที่ไม่เพียงพอก็อาจจะเป็นไปได้ อย่าลืมว่า ท่านเลือกไม่ได้ ยังไงก็ต้องใช้ (ห้ามเลือก) แต่คนประเคนน่ะเลือกได้นะครับ

 

คราวนี้คนประเคนเองก็ไม่รู้ว่า ถ้วย ชาม จาน หม้อแกง ที่ทำจากแก้วสีนมนั้น ความจริงเป็นแก้วหรือเป็นกระเบื้อง ท่านก็ใช้ช้อน ส้อม เคาะดูก็พอรู้ครับ หรือไม่ก็ลองทำแตกใบนึง แค่นี้ก็จะรู้ได้ทันทีครับ อย่าหาว่ามายุให้ทำลายของแตกเลยนะครับ คนเรารู้ไม่รู้ก็บางทีอธิบายยากอยู่เหมือนกัน

ถ้าเป็นแก้วใสไปเลย นี่รับรองปลอดภัยแน่ๆครับ ยิ่งถ้าแก้วใสที่ตีตราว่า Pyrex จากค่ายอเมริกา หรืออีกยี่ห้อจากฝรั่งเศสน่าจะเป็น Dulan ผมจำไม่ได้ ลองค้นหาในเครื่องค้นหาดูนะครับ จะเป็นแก้วทนร้อนทนเย็น คือสะทกร้อนสะทกเย็น นำไปใช้ต้มน้ำแกงร้อนๆร้อนยิ่งกว่า 200 องศาเซลเซียสได้นานเป็นหลายชั่วโมงโดยไม่มีการเป็นพิษเป็นภัยเลยแม้แต่น้อย

ความจริงแค่แก้วใสๆ ใสปิ๊งๆธรรมดาไม่ต้องสองยี่ห้อนั้นก็ปลอดภัยแล้วครับ ขนาดของไทยๆเราก็ปลอดภัยแล้ว และใส่น้ำร้อน 100 องศาเซลเซียสได้เกิน 10 หรือ 20 นาทีโดยไม่มีการแตกเลย เราทำได้นานนับสิบๆปีมาแล้วครับ

 

คราวนี้ถ้าแก้วใสปิ๊งพอใช้ไปนานๆแล้วพวกเราล้างด้วยสก๊อตไบร้ท์แล้วมันเกิดผิวฝ้าๆล่ะครับ ก็ยังใช้ได้อย่างปลอดภัยนะครับ (ยกเว้นสีนม) ถ้าเมื่อไรเราล้างด้วยสก๊อตไบร้ท์จนชั้นแก้วใสทะลุ ไปถึงแก้วนม ผมเชื่อว่า ไม่น่าจะปลอดภัยแล้ว อันนี้ผมพูดถึงแก้วนมที่ผมหลอมนะครับ ที่ผมหลอมใน พ.ศ. 2516-2520 เพราะสมัยนั้นผมใช้ตะกั่วอ๊อกไซด์เข้มข้นมาก

ยังไงท่านที่มีความรู้แท้จริงใน พ.ศ. นี้ช่วยมาโพสต์ให้ความรู้หน่อยครับ