สมตา (สะมะตา )

สมตา (สะมะตา ) คือความสมดุล หรือความพอดีระหว่างองค์ประกอบ ที่เรียกว่า อินทรีย์ 5
ได้แก่ สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ และปัญญา ( บางทีก็เรียก ปัจจพล ) ธรรมทั้ง 5 อย่างนี้ ต้องมี สมตา ความสมดุลกันและกัน เช่น
สัทธา ( ความเชื่อ) ต้องพอดี กับปัญญา สัทธา มากเกิดไปจะกลายเป็นเชื่อง่ายงมงาย
ปัญญา ( ความรอบรู้ ) มากไปจะเป็นคนจับจด ขี้สงสัย ปฏิเสธไปทุกเรื่อง
วิริยะ ( ความเพียร ) มากไป จะเกิดความเครียด พลุ่งพล่าน ฟุ้งซ่าน
สมาธิ ( คามตั้งใจมั่น ) มากไป ก็จะติดในสมาธิ อาจกลายเป็นเกียจคร้านไปเลยก็ได้
ส่วน สติ ( ความรู้ตัว ) เป็นตัวกลางพอดี เขาประกอบกับส่วนต่าง ๆ ได้
ต้องปรับให้สมดุลแก่กันและกันจึงจะเกิดผลทางปฏิบัติ จะหย่อนหรือ ตรึง ด้านใดด้านหนี่งไป
จะไม่เกิดผลทางปฏิบัติ