เรื่องเล่าของครูบาฯ ศรัทธามีชีวิต

เรื่องเล่าของครูบาฯ ศรัทธามีชีวิต

โดย : ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร บทความโดยอัครวิทย์ ชูเกียรติศิริชัย
<!-- Begin Media Content --><SCRIPT type=text/javascript>$(function() {$('#media-content').tabs();});</SCRIPT><!-- Media Picture content --><!-- Begin More Pics-->
วิหารวัดจามเทวี สร้างขึ้นจากศรัทธาของครูบาศรีวิชัย



สถูปบรรจุอัฐิครูบาศรีวิชัย วัดจามเทวี



ภาพถ่ายครูบาศรีวิชัย ในพิพิธภัณฑ์วัดจามเทวี






<!-- Begin Related News --><!-- Begin Other Column -->
<FIELDSET class=other-column>

</FIELDSET>
<!-- End Box Tools and more Picture-->เรื่องราวของ 'ครูบาศรีวิชัย' จะถูกนำมาเก็บรวบรวมไว้ในพิพิธภัณฑ์วัดจามเทวี จังหวัดลำพูน
<SCRIPT type=text/javascript> google_ad_channel = '8724309246'; //slot number google_ad_type = 'text'; //media image, text, html, flash google_max_num_ads = '3'; //amount Ads //google_image_size = '338X280'; //google_skip = '3'; var ads_ID = 'Google-adsense-indetail'; // set ID for main Element div var displayBorderTop = false; // default = false; //var displayLandScape = true; // false=Default, true=landscape *** if set Landscape not arrow ad type image var position_ad_detail ='in'; // ''=Default, in=Intext, under=TextUnderDetail </SCRIPT><SCRIPT type=text/javascript src="http://www.bangkokbiznews.com/home/main/js/adsense/AdsenseJS.js"></SCRIPT><SCRIPT type=text/javascript src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/r20101117/r20110120/show_ads_impl.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://googleads.g.doubleclick.net/pagead/test_domain.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/render_ads.js"></SCRIPT><SCRIPT>google_protectAndRun("render_ads.js::google_render_ad", google_handleError, google_render_ad);</SCRIPT><SCRIPT language=JavaScript1.1 src="http://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-1044823792492543&output=js&lmt=1296708594&num_ads=3&channel=8724309246&ad_type=text&adtest=off&ea=0&feedback_link=on&flash=0&url=http%3A%2F%2Fwww.bangkokbiznews.com%2Fhome%2Fdetail%2Flife-style%2Fculture%2F20110203%2F375001%2F%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%AF-%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95.html&dt=1296708594476&shv=r20101117&jsv=r20110120&saldr=1&correlator=1296708594497&frm=0&adk=2393667399&ga_vid=2122246207.1291048647&ga_sid=1296708367&ga_hid=1901919710&ga_fc=1&u_tz=420&u_his=2&u_java=1&u_h=900&u_w=1600&u_ah=870&u_aw=1600&u_cd=32&u_nplug=0&u_nmime=0&biw=1579&bih=674&eid=30143103&ref=http%3A%2F%2Fwww.bangkokbiznews.com%2Fhome%2F&fu=0&ifi=1&dtd=30"></SCRIPT><IFRAME style="POSITION: absolute; VISIBILITY: hidden" height=1 src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/s/iframes_api_loader.html" width=1></IFRAME>

นับเป็นความโชคดีที่ได้เกิดและเติบโตในสังคมพราหมณ์-พุทธ-ผี ซึ่ง ‘ความดี’ ไม่สามารถอธิบายได้ด้วยกฎเกณฑ์ทางวิทยาศาสตร์ ทำให้คนธรรมดามีโอกาสได้เลือกที่จะจดจำ ‘เรื่องเล่า’ ของ ‘ใครบางคน’ ในหลากหลายมิติ นั่นคือช่องทางที่ทำให้ สงฆ์ โจร ชี เศรษฐี ยาจก ฯลฯ มีโอกาสที่จะถูกหยิบยกขึ้นมาเป็น ‘เรื่องเล่า’ ประจำท้องถิ่นได้มากพอๆ กัน โดยขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่าง ‘สถานที่’ ‘เวลา’ และ ‘อุดมการณ์ส่วนบุคคล’


ด้วยเหตุผลส่วนตัวที่เกิดในปีมะแม ซึ่งมีพระธาตุดอยสุเทพเป็นพระธาตุประจำปีเกิดตามเรื่องเล่าฉบับตำนานของทางล้านนา ทำให้ผู้เขียนมีโอกาสได้รับรู้เรื่องราวเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยในฐานะผู้นำทางความเชื่อซึ่งสามารถรวบรวมกลุ่มคนหลายชาติพันธุ์ในจังหวัดเชียงใหม่ให้ร่วมแรงร่วมใจกันบูรณะทางขึ้นพระธาตุดอยสุเทพจนสำเร็จ หลังจากนั้นเรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยที่กระจัดกระจายอยู่ในความทรงจำของคนเมืองหลวงก็กลายเป็นเรื่องของพุทธพาณิชย์ ซึ่งก้าวไม่พ้นอิทธิปาฏิหาริย์ที่มาพร้อมกับธุรกิจพระเครื่อง

จนเมื่อประสบการณ์ชีวิตได้นำพาคนไกลถิ่นให้มีโอกาสตั้งรกรากชั่วคราวในจังหวัดเชียงใหม่ ครูบาศรีวิชัยจึงกลายเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวทางจิตใจตามแบบฉบับชาวพุทธแบบไทยๆ ซึ่งเมื่อดิ้นรนจนสุดแรงแล้วยังไปไม่ถึงฝั่งผันก็จำต้องหันไปพึ่งพา ‘ความศักดิ์สิทธิ์’ สิ่งที่วิทยาศาสตร์มองว่าเป็นเรื่องของความงมงาย และนั่นก็คือเรื่องเล่าของ ‘ครูบาศรีวิชัย’ ในสายตาคนนอกวัฒนธรรมล้านนาอย่างผู้เขียน

แต่สำหรับผู้คนในจังหวัดลำพูน ‘ถิ่นกำเนิด’ ของ ‘นักบุญแห่งล้านนา’ เรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยไม่ได้เป็นเพียงความทรงจำในอดีต แต่ยังเป็น ‘พลัง’ ที่หมุนเวียนในความคิดและวิถีชีวิตคนทำงานทางสังคมในปัจจุบัน ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อทิศทางการ ‘ขับเคลื่อน’ อนาคตของลำพูน
‘ครูบา’ ความทรงจำร่วมที่หลากหลาย
“ถ้าถามในท้องถิ่นเรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบามันเป็นความทรงจำที่ดี คือมันไม่ได้ห่างเหมือนกรณี พระนเรศวร หรือจามเทวี หรืออย่างกรณีของเจ้ากาวิละ ความทรงจำเหล่านั้นมันไม่ได้ทำให้ชาวบ้านมีแนวคิดหรือศรัทธามากนัก ส่วนเรื่องของครูบาศรีวิชัยมันเพิ่งเกิดไม่ถึงร้อยปี มันเป็นเรื่องของคนรุ่นพ่อรุ่นแม่ มันเป็นเรื่องที่ร่วมสมัย บางคนเคยเห็นวัตรปฏิบัติของท่านในการต่อสู้ เป็นผู้นำทางด้านจิตวิญญาณในเรื่องของการช่วยเหลือ ในเรื่องการค้ำจุนพระพุทธศาสนา ครูบาศรีวิชัย ในมุมมองของชาวบ้านคือคนที่ถูกรังแกจากภาครัฐ ส่วนนี้มันทำให้พลังศรัทธามันต่อเนื่องตั้งแต่ท่านยังมีชีวิตจนกระทั่งท่านไม่มีชีวิตแล้ว มันก็ยังมีศรัทธาที่ส่งต่อถึงลูกหลาน วัยรุ่นทุกวันนี้ก็ยังศรัทธาในเรื่องของครูบาที่ต่างกันไป” นเรนทร์ ปัญญาภู หัวหน้าพิพิธภัณฑ์ชุมชนเมืองลำพูน หนึ่งในสมาชิกผู้ร่วมขับเคลื่อนพิพิธภัณฑ์วัดจามเทวี กล่าวถึงความสำคัญของครูบาศรีวิชัยในความทรงจำของคนลำพูน ก่อนที่จะเล่าถึงความทรงจำที่หลากหลายเกี่ยวกับครูบาในกลุ่มชาติพันธุ์ต่างๆ ต่อไปว่า

“ถ้าเราไปถามในกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยงก็จะเป็นอีกแบบหนึ่ง เขาเชื่อว่าครูบาศรีวิชัยเป็นองค์หนึ่งในภาคของพระโพธิสัตว์ ซึ่งหากเขาได้ช่วยก็เหมือนเขาได้ช่วยพระศรีอาริย์ที่จะไปบรรลุ แล้วตัวครูบาศรีวิชัยเองก็กระทำตนเหมือนกับว่าปรารถนาที่จะเป็นพระพุทธเจ้าองค์ต่อไป จะมีการจารึกอยู่ในคัมภีร์ มันทำให้ความเชื่อนี้มันฝังอยู่ในกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง

“แต่สำหรับคนเมืองเห็นวัตรปฏิบัติของท่าน ว่าท่านเป็นคนซื่อสัตย์ ถือสัจจะ มีศีลธรรม ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ เป็นพระภิกษุที่พูดน้อย ไม่สะสมทรัพย์ ทำแต่งาน ทำให้มันเกิดความศรัทธาขึ้นมาในกลุ่มคนทางภาคเหนือ บางคนก็ไม่ได้เห็นครูบา แต่ฟังเขาพูดต่อกันมาก็อยากจะฝากเงินไปทำบุญกับครูบา เพราะถือว่าถ้าได้ทำบุญร่วมกับครูบาศรีวิชัยก็จะเกิดบุญกุศลยิ่งใหญ่”

ข้อมูลจากหัวหน้าพิพิธภัณฑ์ชุมชนเมืองลำพูนสะท้อนให้เห็นถึง ‘ความหลากหลาย’ ของ ‘ความทรงจำ’ เกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยที่แตกต่างกันไปในแต่ละกลุ่มชาติพันธุ์ แต่ที่สำคัญก็คือ ‘เรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัย’ ไม่ได้มีความหมายเป็นเพียงเครื่องมือที่เอาไว้ใช้รำลึกนึกถึงอดีตเท่านั้น หากเต่ในปัจจุบันเรื่องเล่าของท่านยังเป็น ‘พลังสำคัญ’ ในการขับเคลื่อนกิจกรรมภายในท้องถิ่น อีกด้วย
‘หริภุญชัย’ กลุ่มคนรุ่นใหม่หัวใจครูบาฯ
“ในเรื่องศรัทธาที่มีต่อครูบาเป็นความทรงจำร่วมที่มันบอกต่อกันมารุ่นต่อรุ่น ศรัทธาโดยที่ยังไม่เคยเห็นตัวตนด้วยซ้ำ แต่เห็นจากวัตรปฏิบัติ ในความเชื่อนั้นอาจจะดูจากพ่อแม่ที่เราเชื่อฟังสั่งสอนมา มันก็ส่งผลต่อเด็กเยาวชนรุ่นหลังที่ทำงานโดยตั้งเอาไว้ว่าการทำงานจะต้องไม่เอารัดเอาเปรียบ เสียสละอย่างจริงจัง แล้วก็การไม่สะสมทรัพย์ คือจะทำอะไรก็ทำให้จบไปเป็นงวดๆ หาเงินเองไม่ร้องขอต่อภาครัฐ เงื่อนไขตรงนี้มันก็เกิดขึ้นจาก ครูบาศรีวิชัย

“ถ้ามองแบบครูบาก็คือ ไม่หวังพึ่งรัฐบาล ไม่สนใจรัฐบาลเลย เพราะว่าช่วงนั้นมันจะมีเรื่องของหัววัดต่างๆ ซึ่งจะมีการปกครองเป็นเจ้าคณะตำบล เจ้าคณะอำเภอ อะไรต่างๆ แต่ครูบาไม่ได้สนใจ ครูบายังถือกิจวัตรของพระสงฆ์ล้านนาที่ยังปฏิบัติกันอยู่..."

“
“ครูบาท่านสอนหลายๆ อย่าง ครูบาสอนให้อย่ายึดติดกับวัตถุ ครูบามีแต่ศีลแต่พรให้ ครูบาจะทำอะไรแต่ละอย่างครูบาลงมือทำเอง ซึ่งเหมือนกัน พวกผมก็ลงมือทำของพวกผมไป...ผมอยากจะเป็นกลุ่มหนุ่มสาวไปตลอดถึงจะแต่งงานผมก็ยังอยากจะทำกิจกรรมแบบนี้ต่อไปเรื่อยๆ แล้วก็จะมีน้องๆ ที่จะสืบทอดต่อไปอีกที” แกนนำกลุ่มหริภุญชัย กล่าวทิ้งท้ายด้วยรอยยิ้มภายใต้ทรงผมแอฟโฟร

นั่นคือเรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยซึ่งยังเคลื่อนไหวอยู่ในความทรงจำของ นเรนทร์ ปัญญาภู และ ชยุตรา หน่อจีน่า ซึ่งทำให้คนนอกวัฒนธรรมรับรู้ว่า ‘ครูบาศรีวิชัย’ ไม่ได้มีชีวิตผ่านคำบอกเล่ากันแบบปากต่อปาก หากแต่ ‘วัตรปฏิบัติ’ ที่ถูกส่งทอดให้กับกลุ่มคนรุ่นแล้วรุ่นเล่าต่างหากที่ทำให้เรื่องราวของท่านไม่เคยถูกลืมเลือน

ในอนาคตอันใกล้เรื่องเล่าเกี่ยวกับครูบาศรีวิชัยทั้งจากปากคำของผู้เฒ่าผู้แก่ซึ่งเคยอยู่ร่วมสมัยกับครูบาฯ ตลอดจนเอกสารต่างๆ ทั้งในส่วนที่ชื่นชม และในส่วนที่ไม่นิยมชมชอบก็จะถูกนำมาเก็บรวบรวมไว้ในพิพิธภัณฑ์วัดจามเทวี จังหวัดลำพูน เพื่อรอให้กลุ่มผู้สนใจได้เข้ามาศึกษาหาความหมายของ ‘ครูบาฯ’ ที่เป็นมากกว่า ‘ความทรงจำ’
<!-- Tags Keyword -->Tags : <!-- ครูบาศรีวิชัย-->ครูบาศรีวิชัย

<!-- Begin Attach File --><!-- Begin Adsense under Detail --><!-- Ad Image Under Detail --><SCRIPT type=text/javascript> google_ad_channel = '6184087209'; google_max_num_ads = '5'; google_ad_type = 'text,html'; //ads type (text,image,html,flash) google_image_size = '300x250'; google_skip = '3'; var ads_ID = 'google-adsense-under'; // set ID for main Element div var displayBorderTop = true; // default = false; //var displayLandScape = true; // false=Default, true=landscape *** if set Landscape not allow ad type image var position_ad_detail ='under'; // ''=Default, in=Intext, under=TextUnderDetail </SCRIPT><SCRIPT type=text/javascript src="http://www.bangkokbiznews.com/home/main/js/adsense/AdsenseJS.js"></SCRIPT><SCRIPT type=text/javascript src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/show_ads.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/r20101117/r20110120/show_ads_impl.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/render_ads.js"></SCRIPT><SCRIPT>google_protectAndRun("render_ads.js::google_render_ad", google_handleError, google_render_ad);</SCRIPT><SCRIPT language=JavaScript1.1 src="http://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-1044823792492543&output=js&image_size=300x250&lmt=1296708595&num_ads=5&skip=3&channel=6184087209&ad_type=text%2Chtml&adtest=off&ea=0&feedback_link=on&flash=0&url=http%3A%2F%2Fwww.bangkokbiznews.com%2Fhome%2Fdetail%2Flife-style%2Fculture%2F20110203%2F375001%2F%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%AF-%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%B5%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%95.html&dt=1296708595556&shv=r20101117&jsv=r20110120&saldr=1&correlator=1296708594497&frm=0&adk=3566993621&ga_vid=2122246207.1291048647&ga_sid=1296708367&ga_hid=1901919710&ga_fc=1&u_tz=420&u_his=2&u_java=1&u_h=900&u_w=1600&u_ah=870&u_aw=1600&u_cd=32&u_nplug=0&u_nmime=0&biw=1579&bih=674&eid=30143103&ref=http%3A%2F%2Fwww.bangkokbiznews.com%2Fhome%2F&fu=0&ifi=2&dtd=27"></SCRIPT>
<SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/r20101117/r20110120/show_ads_impl.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://googleads.g.doubleclick.net/pagead/test_domain.js"></SCRIPT><SCRIPT src="http://pagead2.googlesyndication.com/pagead/render_ads.js"></SCRIPT><SCRIPT>google_protectAndRun("render_ads.js::google_render_ad", google_handleError, google_render_ad);</SCRIPT><SCRIPT language=JavaScript1.1 src="http://googleads.g.doubleclick.net/pagead/ads?client=ca-pub-1044823792492543&output=js&num_ads=5&channel=6184087209&ad_type=text%2Chtml&adtest=off&ea=0&feedback_link=on&flash=0&dt=1296710666478&shv=r20101117&jsv=r20110120&saldr=1&correlator=1296710666486&frm=1&adk=987496160&ga_vid=1331521176.1282470315&ga_sid=1296706817&ga_hid=1545091142&ga_fc=1&u_tz=420&u_his=10&u_java=1&u_h=900&u_w=1600&u_ah=870&u_aw=1600&u_cd=32&u_nplug=0&u_nmime=0&biw=1579&bih=635&ifk=427167256&eid=30143102&fu=4&ifi=1&dtd=172"></SCRIPT>

 

ขอกราบนอบน้อม ครูบาด้วยเศียรเกล้าครับ

 

น้อมกราบครูบาเจ้าด้วยเศียรเกล้า

 

ครูบาเจ้าท่านเป็นพระนิยตโพธิสัตว์ หนึ่งในสิบอนาคตวงศ์ที่จะมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าอย่างแน่นอน แม้กระเหรี่ยงคนป่าคนดงยังมีดวงตาเห็นธรรม ขออนุโมทนาสาธุๆๆ..