แผ่เมตตากับอุทิศส่วนกุศลต่างกันอย่างไร

ถาม : แผ่เมตตากับอุทิศส่วนกุศล ?

ตอบ : คนละเรื่องเดียวกันแผ่เมตตาเป็นการที่ใช้กำลังใจที่นึกถึง
เขาใน๔ลักษณะก็คือว่า

รักเขาเสมอตัวเราอย่างหนึ่งสงสารอยากให้
เขาพ้นทุกข์อย่างหนึ่งพลอยยินดีเมื่อเขาอยู่ดีมีสุขอย่างหนึ่ง
ถ้าหากว่าไม่สามารถช่วยเหลือได้ก็วางเฉยอย่างหนึ่ง

ในส่วนอุทิศส่วนกุศลก็คือเราทำความดีอะไรก็ขอให้เขา
มีส่วนร่วมในความดีนั้นด้วยมันคนละเรื่องเดียวกัน
แต่อุทิศส่วนกุศลมันต้องจิตประกอบไปด้วยเมตตา
ไม่งั้นให้เขาไม่ได้หรอกมีคนจำนวนมากทำบุญแล้วก็บอกว่า
แผ่เมตตาให้กับเขา เขาไม่ได้ต้องการตัวนั้นหรอก
เขาจะเอาบุญที่เราทำคือมันไปเข้าใจผิดกันคนละเรื่องเดียวกัน

ถาม : แล้วในการแผ่เมตตาอย่างนี้ถ้าเกิดว่าแผ่ไปแล้วเขา
ไม่ยินดีก็ไม่ได้เหมือนกันใช่ไหมคะ ?

ตอบ : ตัวนั้นมันเหมือนยังกับเราสาดน้ำไปมันไม่ต้องการรับ
ถ้าสาดถึงมันก็เปียกอันนี้ไม่ใช่ส่วนกุศลส่วนกุศลไม่ยินดีด้วย
ไม่มีส่วนอันนั้นแต่เรื่องของการแผ่เมตตามันเหมือนยังกับว่า
เราขยายร่มเงาความร่มเย็นที่เราได้รับอยู่ที่เรามีอยู่ให้กว้าง
ออกไปร่มมันถึงไหนคนที่อยู่บริเวณนั้นก็พลอยเย็นไปด้วย
สาดน้ำออกไปมันไม่หลบมันก็เปียกจนได้แหละ

หนังสือกระโถนข้างธรรมาสน์
(สนทนากับพระเล็กสุธมฺมปญฺโญ
เดือนกุมภาพันธ์๒๕๔๖ ณบ้านอนุสาวรีย์ฯ)

 

ที่พระคุณเจ้าสอนไว้นั่นแหละ ตรงเผงเลย การเข้าใจว่า แผ่เมตตากับอุทิศส่วนกุศลต่างกันอย่างไร เป็นเรื่องสำคัญ สำคัญ...เพราะจะได้ใช้ให้ถูกกับเรื่องกับราว

แผ่เมตตาก็ต้องประกอบด้วยเมตตาอยู่แล้ว ไม่งั้นจะแผ่เมตตาไปได้ไง แต่การอุทิศส่วนกุศล ก็ต้องประกอบด้วยเมตตา ไม่งั้นคุณจะให้ของๆคุณแก่ผู้อื่นได้อย่างไร และยังประกอบด้วยกรุณาอีกด้วย คือสงสารเค้า อยากให้เค้าพ้นทุกข์ ตรงนี้เป็นการเจริญพรหมวิหาร 4 ทำไปๆ ก็จะไปถึงตัวสุดท้ายก็คือ อุเบกขา ไอ้คำว่าอุเบกขา เราก็ยังอยากจะช่วยอยู่ ถ้ามีโอกาสช่วย แต่ในเมื่อมันไม่ถึงเวลา ก็ต้องปล่อยไป....

ในส่วนคำตอบข้อที่ 2 ที่ท่านอธิบายว่า แผ่เมตตาเหมือนสาดน้ำ ขอให้นึกถึงตอนเล่นสงกรานต์ คนที่เราสาดน้ำ บางครั้งเค้าไม่ได้อยากรับหรอก แต่อยู่ในรัศมี ก็ต้องโดนไปด้วย เข้าใจไหม....

แต่การอุทิศส่วนกุศลนั้น ถ้าอีกฝ่ายไม่ยอมรับส่วนบุญ แม้ว่าอยู่ในวิสัยที่จะรับได้ เพราะเค้าถือทิฐิ อย่างนั้นการอุทิศส่วนกุศลก็ไม่บังเกิดผลในส่วนของผู้รับ แต่บังเกิดผลในส่วนของผู้ให้ อย่างน้อยก็เป็นการเจริญเมตตากรุณา อันเป็นพรหมวิหาร 4 พูดง่ายๆคือ ผู้ให้ไม่ขาดทุน....

และสิ่งที่จะทำให้อีกฝ่ายเปลี่ยนภพภูมิหรือมีสภาวะเป็นทิพย์ที่ดีขึ้น ก็คือ การอุทิศส่วนกุศล ไม่ใช่การแผ่เมตตา

เปรียบเทียบง่ายๆ อีกก็คือ
การแผ่เมตตา เหมือนกับบอกว่า เป็นไง สบายดีมั้ย เราเป็นเพื่อนกันนะ
ส่วนการอุทิศส่วนกุศล ก็เหมือนกับบอกว่า เอ้า เรามีของกินของใช้ เราให้เธอด้วย.....

ผู้ทึ่ตกทุกข์ได้ยากอยู่ ย่อมต้องการการอุทิศส่วนกุศลเป็นที่สุด ส่วนคำว่าเมตตา ถ้าเค้าได้ ก็ดี แต่ที่อยากจะได้มากกว่าคือ บุญที่อุทิศให้ มิฉะนั้น อาจจะเหมือนโฆษณาชิ้นหนึ่งนานแล้ว ที่บอกว่า ไม่อยากเป็นเพื่อน .... เพื่อนมีเยอะแล้ว ..... ^-^