(๑๗) โพธิธรรมทีปนี: ประเภทแห่งพระโสดาบัน

ประเภทแห่งพระโสดาบัน​

ท่านพระโสดาบันอริยบุคคลนี้ เมื่อจะกล่าวโดยประเภทแล้ว ก็แบ่งออกเป็น ๓ ประเภทด้วยกันคือ
​

๑. เอพีชีโสดาบัน

​

ท่านพระโสดาบันอริยบุคคลประเภทนี้ ท่านจะเกิดอีกเพียง ๑ ชาติเท่านั้น แล้วท่านก็จักมีโอกาสได้บรรลุพระอรหัตผล สำเร็จเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในพระบวรพุทธศาสนา... และแล้วจักดับขันธ์เข้าสู่พระนิพพาน

ท่านพระเอกพีชีโสดาบันนี้ "ท่านเป็นบุคคลประเภทโทสจริต มีจิตสันดานมากไปด้วยปัญญา" ในอดีตชาติได้สร้างบารมีอินทรีย์มาอย่างแก่กล้าโดยได้เจริญวิปัสสนาภาวนามามาก แต่เจริญสมถกรรมฐานมาน้อย เมื่อได้มาเจริญวิปัสสนากรรมฐาน เพื่อบรรลุมรรคผลได้รู้แจ้งแทงตลอดซึ่งพระจตุราริยสัจธรรมในชาตินี้ ก็มีจุดมุ่งมั่นต่อพระอริยมรรคเบื้องบนอย่างแรงกล้า อุตสาหะจำเริญวิปัสสนากรรมฐานเป็นอย่างยิ่ง​

เมื่ออินทรีย์ได้ส่วนสมดุลกันเป็นอันดีแล้ว ก็สามารถบรรลุมรรคผลเห็นแจ้งแทงตลอดธรรมวิเศษ คือพระจตุราริยสัจได้อย่างรวดเร็ว ท่านพระโสดาบันประเภทนี้ได้ชื่อว่าเป็น พระเอกพีชีโสดาบัน = พระโสดาบันผู้มีปฏิสนธิต่อไปอีกเพียงชาติเดียว
​

๒. โกลังโกลโสดาบัน

​

ท่านพระโสดาบันอริยบุคคลประเภทนี้ ท่านจักต้องเกิดอีกตั้งแต่ ๒-๓ ชาติเป็นต้น แล้วก็จักมีโอกาสได้บรรลุพระอรหัตผล สำเร็จเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในพระบวรพุทธศาสนา... และแล้วก็จักดับขันธ์เข้าสู่พระปรินิพพาน


ท่านพระโกลังโกลโสดาบันนี้ "ท่านเป็นบุคคลประเภทราคจริต มีจิตสันดานประกอบด้วยปัญญาและสมาธิเท่ากัน" ในอดีตชาติได้สร้างบารมีอินทรีย์มาอย่างปานกลาง โดยได้เคยเจริญวิปัสสนากรรมฐานเพื่อบรรลุมรรคผลได้รู้แจ้งแทงตลอดซึ่งพระจตุราริยสัจธรรมในชาตินี้ มีจิตมุ่งมั่นต่อพระอริยมรรคเบื้องบนพอประมาณ อุตสาหะจำเริญวิปัสสนากรรมฐานอย่างปานกลาง เมื่ออินทรีย์ได้ส่วนสมดุลกันเป็นอันดี แล้วก็สามารถบรรลุมารคผลเห็นแจ้งแทงตลอดธรรมวิเศษ คือพระจตุราริยสัจได้โดยไม่เร็วไม่ช้า ท่านพระโสดาบันประเภทนี้ได้ชื่อว่า เป็นพระโกลังโกลโสดาบัน = พระโสดาบันผู้จะมีกฺสนธิต่อไปอีก ๒ ถึง๒ ชาติเป็นต้นไป

๓. สัตตักขัตตุงปรมโสดาบัน

​

ท่านพระโสดาบันอริยบุคคลประเภทนี้ นับว่ามีวาสนาบารมีหย่อนกว่าพระโสดาบันทุกจำพวก แม้ว่าจะมีวาสนาบารมีหย่อนกว่าพระโสดาบันทุกจำพวกดังกล่าวมาก็จริง ถึงกระนั้นท่านย่อมจะไม่เกิดเป็นชาติที่ ๘คือหมายคามว่า ท่านจะเกิดอีกย่างมากไม่เกิน ๗ ชาติ แล้วก็จักมีโอกาสได้บรรลุพระอรหัตผล สำเร็จเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในพระบวรพุทธศาสนา... และแล้วก็จักดับขันธ์เข้าสู่พระปรินิพพาน

ท่านพระสัตตักขัตตุงปรมโสดาบันนี้ "ท่านเป็นบุคคลประเภทโมหจริตจิตสันดานประกอบไปด้วยสมาธิมากแต่มีปัญญาน้อย" ในอดีตชาติได้สร้างบารมีอินทรีย์มาอย่างอ่อน โดยได้เคยเจริญสมถกรรมฐานมามาก แต่เจริญวิปัสสนากรรมฐานน้อย เมื่ได้มาเจริญวิปัสสนากรรมฐานเพื่อบรรลุมรรคผลได้รู้แจ้งแทงตลอดซึ่งพระจตุราริยสัจธรมในชาตินี้ มีจิตมุ่งมั่นต่อพระอริยมรรคเบื้องบนน้อยและอุตสาหะจำเริญวิปัสสนากรรมฐานด้วยกำลังอย่างอ่อน เมื่ออินทรีย์ได้ส่วนสมดุลกันเป็นอันดีแล้วก็สามารถบรรลุมรรคผล เห็นแจ้งแทงตลอดธรรมวิเศษ คือพระจตุราริยสัจธรรมได้อย่างเชื่องช้ากว่าพระโสดาบันประเภทอื่นๆ ท่านพระโสดาบันประเภทนี้ได้ชื่อว่าเป็น พระสัตตักขัตตุงปรมโสดาบัน = พระโสดาบันผู้ที่จะมีปฏิสนธิต่อไปอีกไม่เกิน ๗ ชาติ​

นอกจากพระโสดาบันทั้ง ๓ ประเภทดังกล่าวมาแล้ว ยังมีพระโสดาบันอีกประเภทหนึ่งเป็นเป็นประเภทพิเศษ ไม่นับรวมเข้าในพระโสดาบันประเภทใดทั้งสิ้น พระโสดาบันอริยบุคคลประเภทพิเศษนี้ มีชื่อเรียกว่า พระวัฏฏาภิรตโสดาบัน​

อ่านต่อ วัฏฏาภิรตโสดาบัน​

 

วัฏฏาภิรตโสดาบัน​

ท่านพระวัฏฏาภิรตโสดาบันอริยบุคคลนี้ ท่านมีอัธยาศัยยินดีพอใจในวัฏฏะ คือพอใจท่องเที่ยวปฏิสนธิไปในเทวโลกทั้ง ๖ ชั้น เป้นเทวดาเสวยทิพยสมบัติเป็นสุขอยู่ ณ สรวงสวรรค์แดนสุขาวดี พร้อมกันนั้นก็เจริญวิปัสสนากรรมฐานต่อไป จนได้เห็ฯแจ้งแทงตลอดซึ่งพระจตุราริยสัจะรรมเป็นครั้งที่ ๒-๓ สำเร็จเป็นสกิทาคามีอริยบุคคลและพระนาคามีอริยบุคคล แล้วจึงไปอุบัติเกิดเป็นพระพรหมผู้วิเศษบริสุทธิ์ ณ ปัญจสุทวาสพรหมโลก ในครั้งสุดท้ายจะไปอุบัติเกิดเป็นพระพรหม ณ สุทธาวาสพรหมโลกชั้นอกนิษฐภพ แล้วจักมีโอกาสด้บรรลุพระอรหัตผลสำเร็จเป็นพระอรหันตอริยบุคคล ซึ่งเป็นพระอริยบุคคลชั้นสูงสุดในพระบวรพุทธศาสนา.. และแล้วก็จักดับขันธ์เข้าสู่พระปรินิพพาน ณ อกนิษฐสุทธาวาสพรหมโลกนั่นเอง​

ท่านพระวัฏฏาภิรตโสดาบันอริยบุคคลนี้ เท่าที่ปรากฏรายนามตามพระคัมภีร์ปรมัตถทีปนี มีอยู่ ๗ เท่านั้น คือ

๑. อนาถปิณฑิกเทวาโสดาบัน

๒. วิสขาเทพนารีโสดาบัน
๓.จูฬรถเทวาโสดาบัน
๔. มหารถเทวาโสดาบัน
๕. อเนกวรรณเทวาโสดาบัน
๖. สักกเทวราชาธิราชโสดาบัน
๗. นาคทัตตเทวาโสดาบัน​

​

เพราะเหตุที่ท่านพระวัฏฏาภิรตโสดาบันนี้ ท่านจะต้องท่องเที่ยวไปเสวยพรหมสมบัติในพรหมโลกทั้งหลาย ดดยมีอัธยาศัยพอใจยินดีในวัฏฏะเช่นนี้ สมเด็จพระผู้มีพระภาคเจ้า จึงมิได้ทรงเทศนาปริมาณสิ้นสุดแห่งภพชาติ คงเทศนาไว้แต่เพียงว่า เมื่อท่านได้สำเร็จเป็นพระอนาคามีอริยบุคคลแล้ว ก็จักไปอุบัติเกิด ณ อกนิษฐสุทธาวาสพรหมโลก ได้สำเร็จเป็นพระอรหัตอริยบุคคลและดับขันธปรินิพพานเท่านั้นเอง เพราะค่าที่มีอัธยาศัยยินดีพอใจในวัฏฏะดังกล่าวมา พระโสดาบันอริยบุคคลประเภทพิศษนี้ จึงถูกเรียกชื่อว่า วัฏฏาภิรตโสดาบัน = พระโสดาบันผู้ยินดีพอใจในวัฏฏะ

ตามที่ได้พรรณนามานี้ ท่านผู้มีปัญญาก็ย่อมจักเห็ฯแล้วมิใช่หรือว่า ท่านพระโสดาบัอริยบุคคล ผู้เห็นแจ้งแทงตลอดซึ่งธรรมวิเศษคือพระจตุราริยสัจได้เป็นครั้งที่ ๑ นี้ ท่านย่อทรงไว้ซึ่งคุณวิเศษอย่างมากมายเพียงไร แต่เพื่อความเข้าใจและจำได้ง่าย จักขอสรุปความลงในที่นี้อีกครึ่งหนึ่งว่า ท่านพระโสดาบันอริยบุคคล ท่านสามารถตัดกองทุกข์อันเกิดจากการท่องเที่ยวเวียนว่ายตายเกิดในวัฏสงสาร ให้เหลือน้อยลงไปอย่างน่าอัศจรรย์ที่สุด โดยท่านจักกลับมาปฏิสนธิในวัฏสงสารมหาภัยนี้อีกอย่างมากไม่เกิน ๗ ชาติเท่านั้น และการที่ท่านจะเกิดทุกๆ ชาติอีกต่อไปนั้นต้องเข้าใจว่าท่านจะไม่ไปเกิดในอบายภูมิ คือภูมินรก เปรต อสุรกายและสัตว์เดียรัจแานเหล่านี้เลยเป็นอันขาด เพราะโสดาบันโลกุตรสมบัติที่ท่านได้บรรลุนี้เป็นะรรมวิเศษสูงยิ่ง สามารถปิดกั้นประตูอบายภูมิได้อย่างเด็ดขาดแน่นอน และทุกๆ ชาติที่ท่านเกิดนั้นท่านจะต้องไปเกิดในภูมิที่ดีมีความสุขเป็นพิเศษ เช่นเมื่อไปอุบัติเกิด ณ สรวงสวรรค์เทวดลก ก็เป็นเทพเจ้าผู้เพียบพร้อมอุดมสมบูรณ์ไปด้วยเทวสมบัติ หรือเมื่อมาอุบัติเกิดเป็นคนในมนุษย์โลกเรานี้ ก็ย่อมเกิดในตระกูลสูง อุดมสมบูรณ์ไปด้วยมนุษยสมบัติเป็นต้น​

ข้อสำคัญที่นับว่าเป็นพิเศษก็คือว่า พระโสดาบันอริยบุคคลนี้ ท่านมีสมบัติแก้วอันประเสริฐล้ำเลิศยิ่งกว่าสมบัติแห่งสมเด็จพระเจ้าจักพรรดิราช หรือสมบัติวิเศษอื่นใดในโลกทั้งมวล ทั้งนี้ก็เพราะว่า โสดาบันโลกุตรสมบัติที่ท่านมีอยู่ จักเป้ฯปัจจัยบันดาลให้ท่านเป็นผู้เที่ยงแท้ที่จักได้บรรลุพระอรหัตผล สำเร็จเป็นอริยบุคคลชั้นสูงสุดในพระบวรพุทธศาสนา และจักได้ดับขันธ์เข้าสู่นิพพานในอนาคตกาลอย่างแน่นอน คุณกถาที่พรรณนานี้เป็นคุณานิสงส์แห่งการเห็นแจ้งแทงตลอดซึ่งธรรมวิเศษ คือพระจตุราริยสัจกำจัดอวิชชาได้เป็นครั้งที่ ๑ โดยอำนาจแห่งภาวนามยยปัญญา ด้วยประการฉะนี้​

อ่านต่อ พระสกิทาคามีอริยบุคคล​

 

thaxx​

ขอขอบคุณทุกท่านที่ติดตามอ่านและให้กำลังใจ​