ต้นบัญญัติของการให้พระไปขอโทษโยม

ถาม : .........(คุยเรื่องศรัทธาต่อหลวงพ่อ).......

ตอบ : เมื่อวานมีโยมคนหนึ่งมาจากอยุธยา มาสารภาพบาป เขาบอกเคยเจอหลวงพ่อครั้งหนึ่ง ก่อนหลวงพ่อมรณภาพตั้งหลายปี ไปถึงก็ตำหนิอย่างเดียวเลย พระอะไรวะ ถวายสังฆทานไม่ให้ตั้งหลักเลย ไล่ออกเอาๆ พูดง่ายๆ คือ มันหาเรื่องด่าตั้งแต่วินาทีแรก จนกระทั่งเดินกลับไปนั่นแหละ เสร็จแล้วพอหลวงพ่อสิ้น ได้ประวัติหลวงพ่อไปอ่านเสร็จไปนั่งร้องไห้ บอกทำไมพระอย่างนี้ตูไม่มีโอกาสเจอนานๆ

ถาม : แทนที่จะได้นั่งคุย

ตอบ : สมน้ำหน้ามัน คือมันเองแบกไว้เต็มที่ แทนที่จะติตัวเอง ก็ไปติคนอื่นเขา

ถาม : โชคดีกว่าพ่อผม ตอนนี้ยังไม่เปลี่ยนเลย แถมผมมานี่ ยังวิจารณ์หลวงพ่อให้ผมฟังอีก

ตอบ : เอาเถอะ ตามสบาย....ที่วัดตอนนี้พระรุ่นใหม่ๆ ก็มี มีประเภทไม่เชื่อเลย ของเราก็ประเภทที่ว่า ค่อยๆ หยอดไปทีละนิด ทีละหน่อย คราวนี้ว่าช่วงพรรษานี้ บังเอิญต้องเป็นครูสอนนักธรรมเขา ดังนั้นทุกอย่างที่สอนเราจะตบท้ายว่า ถ้าคุณอยากจะฝึก มา ผมจะสอนให้ได้ คือท้ามันเลย แล้วก็ไปท้ายๆ บอกว่า ก่อนหน้านี้ ผมเป็นคนเชื่อยากว่าพวกคุณหลายเท่า แต่ว่าบังเอิญผมฉลาดกว่าคุณนิดหนึ่ง คือผมรู้ว่าทำอย่างไร ผมก็พยายามทำตาม ถ้าผมทำไม่ได้ผมถึงไม่เชื่อ แต่พวกคุณยังไม่ได้ทำอะไรเลย คุณไม่เชื่อ มันโง่ไปหน่อยว่ะ ยังไม่ทันจะลงมือเลย บอกกูไม่เชื่อๆ แล้วจะมีประโยชน์อะไร เขาบอกว่าตรงภูเขานั้นมีทองอยู่ ยังไม่ทันไปก็บอกว่าไม่เชื่อๆ ลองตะกายไปดูสักหน่อยว่าไม่มี แล้วค่อยด่า แล้วตกลงว่า ถ้าหากคนเชื่อมันไปถึงเจอ แบกกลับมามันได้อยู่คนเดียว แล้วคุณได้อะไรขึ้นมา มาระยะหลังๆ นี่ ชักจะเชื่อ คือของเราประเภท ท้ามันเลยว่าคุณอยากจะฝึกอะไรบอกมา ที่เรียนนี่มันมี ธรรมวิภาค เกี่ยวกับการปฏิบัติ แนวปฏิบัติทุกรูปแบบเลยอย่างนี้

ถาม : จริงๆ ก็มีครบนะครับ แล้วแต่ละคนจะแตกฉานออกไป ไม่มีเพ้อฝันอะไรอย่างนี้

ตอบ : มีครบ คือทิฐิ ความเห็นแต่ละคนมันไม่เหมือนกัน เขาประเภทที่ต้องทำให้เห็นซึ่งๆ หน้า แล้วธุระอะไรที่ต้องไปทำ ก็บอกทำแล้วมันไม่ได้ความเลื่อมใสเฉพาะที่เกิดขึ้นจากใจที่แท้จริง มันดันไปยึดติดในฤทธิ์ ในเดชเสียต่างหาก ต้องดูอะไรนะ จิตตคฤหบดี ก่อนที่จะเป็นอัครสาวกผู้เลิศในทางธรรมถึก ท่านได้เจอพระมหานามะแล้วเลื่อมใส สร้างวัดสร้างอะไรให้อยู่ เสร็จแล้ววันหนึ่งก็บอกว่า พระคุณเจ้าช่วยแสดงฤทธิ์ให้ผมดูหน่อยได้ไหม พระมหานามะ ท่านเก็บอาสนะหนีเลย แล้วก็ส่งพระสุธรรมเถรไปแทน พระสุธรรมเถรท่านเป็นพระปุถุชนนี่ ท่านก็ประเภทคนที่กิเลสใกล้เคียงกัน ก็อยู่ด้วยกันนานหน่อย

คราวนั้นจิตตคฤหบดี ก็ตั้งใจว่าจะถวายทานต่อพระพุทธเจ้า และพระอัครสาวก ก็เลยส่งทูตไป สมัยนี้เรียกว่านิมนต์อย่างนี้ พอพระพุทธเจ้ามาไม่ได้ก็ส่งพระโมคัลลาน์ พระสารีบุตรมา คราวนี้ท่านก็ประเภทตื่นเต้น ต้อนรับกันยกใหญ่ ลืมพระสุธรรมเถรไป คือลืมเจ้าอาวาส มัวแต่ไปต้อนรับพระอาคันตุกะไป พระสุธรรมเถรก็เมียงๆ เข้าไปหา เพื่อให้เขาสนใจตัวเอง แต่ปรากฏว่า เขาก็ไม่ได้สนใจสักที คราวนี้ท่านก็เข้าไปในโรงครัว เห็นท่านเศรษฐีกำลังสั่งทำอาหารอย่างโน้นอย่างนี้ หันมาเจอ อ้าว...พระคุณเจ้ามาพอดี ผมทำอะไรขาดตกบกพร่องบ้างหรือเปล่า จะได้แก้ไขให้ถูก เพราะถวายให้พระโมคัลลาน์ พระสารีบุตรพร้อมกับพระสงฆ์สาวกตั้ง ๕๐๐ ทั้งที ก็อยากทำให้สมบูรณ์ที่สุด พระสุธรรมเถรท่านก็มองซ้ายมองขวา แล้วก็พูดประชดว่า ขาดขนมแตกงา คือขนมชนิดนี้มันไม่มีหรอก แต่ท่านพูดประชดไป เสร็จแล้วจิตตคฤหบดีพอได้ยิน ก็รู้ว่าพูดประชดท่าน ขนมแตกงาในโลกนี้มีที่ไหน ก็เลยไล่ตะเพิดไปเลย ท่านก็เลยกลับไป เชตวันมหาวิหาร พระพุทธเจ้าก็ถาม อ้าว...ทำไมถึงมาล่ะ เขาฉันเสร็จกันแล้วเหรอ ทั้งๆ ที่รู้ก็ทำเป็นไม่รู้ พระสุธรรมเถรก็เลย บอกว่า เปล่าครับ เขาไล่มา

พระสุธรรมเถรนี้แหละ เป็นองค์แรกในพระพุทธศาสนาที่โดนลงโทษด้วยวิธี ปฏิสารณียกรรม คือบังคับพระไปขอโทษโยม เพราะว่าตัวเองทำผิดจริงๆ พระสุธรรมเถรก็เลยบากหน้ากลับไปขอโทษโยม บังเอิญว่าโยมฟังธรรมจากพระโมคัลาน์ พระสารีบุตร กลายเป็นพระอนาคามีเสียแล้ว หมดโกรธแล้ว ไปขอโทษท่านก็ให้อภัยไม่ว่าอะไรกันหรอก ตอนนี้ท่านเองเป็นพระอนาคามีแล้ว ธรรมะของพระพุทธเจ้าช่างวิเศษจริงแท้ เป็นอย่างนี้ๆ ขอให้ท่านตั้งใจปฏิบัติเถิด พระสุธรรมเถรก็อายโยม ก็รีบจ้ำตัวเองกลายเป็นพระอรหันต์ไป อยู่กับเขาตั้งนานตั้งเน ตัวเองเป็นพระกับเขาแท้ ๆ ยังไม่ได้อะไร ถึงเวลาดันไปพูดจากระทบกระแทกแดกดันชาวบ้านเขาอีก ถึงเวลาชาวบ้านเขากลายเป็นพระอนาคามี ตัวเองก็เลยอายโยม ต้องรีบไปจ้ำเป็นการใหญ่ การลงโทษในพระพุทธศาสนานี่ ประเภทต้นบัญญัติมันหายาก พระสุธรรมเถรนี้ชัดที่สุดเลย โดนลงโทษด้วยวิธีปฏิสาราณียกรรม บังคับให้ไปขอโทษโยม เพราะว่าพระผิดจริงๆ

ถาม : ปัจจุบันยังมีคนทำหรือครับ ?

ตอบ : ก็น่าจะมีนะ...เดี๋ยวรออาตมาก่อน ถ้าพระท่าขนุนมีปัญหาอย่างนี้เจอแน่ เขาจะมี นิสยกรรม ถอดจากยศ ปัพพาชนียกรรม ขับออกจากวัดเลย ตัชนียกรรม ลงโทษด้วยให้ออกจากหมู่มั่ง คือให้ไปอยู่คนเดียวอย่างนั้น แล้วประเภทปัพพาชนียกรรม ไม่ใช่ขับออกจากวัดเฉยๆ บางทีให้สึกเลย อยุ่ที่วิธีลงโทษ แล้วปฏิสาราณียกรรม บังคับให้ไปขอโทษเขา

ถาม : เพิ่งจะเคยได้ยินนะครับ ไปขอโทษฆราวาส แต่ผมว่าคุ้มนะ ขอเสร็จแล้วได้เป็นพระอรหันต์ ขอสักร้อยครั้งพันครั้งก็ได้

ตอบ : ก็มีประเภทที่คว่ำบาตรไง คือโยมปฏิบัติไม่ดีต่อพระ พระทั้งหมดถึงเวลาที่รับบาตรก็คว่ำบาตรลงไม่ยอมรับ เขาเลยใช้วิธีว่าคว่ำบาตรตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา เพราะถ้าหงายบาตรมาเมื่อไร เขาก็ใส่บาตรได้ เสร็จแล้วเขาจะมีการสวดหงายบาตร หมายความว่าตอนนี้ฆราวาสคนนั้นได้สำนึกผิด แล้วมาขอขมากรรมแล้วให้หงายบาตรได้ เขาก็เลยมีการสวดคว่ำบาตร สวดหงายบาตร คนสมัยนี้เขาก็เลยไม่รู้ว่าที่มา มายังไง รู้แต่ว่าคว่ำบาตรคือไม่เอาด้วย จริงๆ คือมาจากวงการของพระ คว่ำบาตรคือ มึงทำบุญมากูก็ไม่รับ

ถาม : รู้สึกว่าอย่างนี้ถ้าไม่รู้จริง ก็ไม่กล้าพูดไม่กล้าสอนแล้วครับ ?

ตอบ : มันอันตราย ทำไปถึงตรงนั้นแล้ว จะไปคิดว่าธรรมะที่พระพุทธเจ้ารู้ ก็คืออย่างนี้ๆ มันกลายเป็นว่าทิฐิของตัวเอง หิ่งห้อย บอกว่าพระอาทิตย์สว่างแค่นี้ เจริญไหมล่ะ ?

ถาม : แต่ตอนนี้ก็รู้แล้วครับว่า ทำแล้วต้องได้ เพราะทุกครั้งที่ไป ก็รู้สึกว่าเสร็จโก๋ทุกที พอไปปั๊บความคิดมันแล่นมาทันทีทันใดเลยว่าต้องได้

ตอบ : การทำต้องดูเจตนา แบบเดียวกับว่า ปัตตานุโมทนามัย คือการอนุโมทนาในส่วนกุศลของคนอื่นเขาใช่ไหม ? คือว่าในขณะที่เราอยากทำใจจะขาด แต่ไม่มีโอกาสทำ แล้วคนอื่นเขาได้ทำ ก็เลยพลอยยินดีในบุญของเขา เออหนอ...เขาโชคดีจริงที่เขามีโอกาสทำในสิ่งที่เราไม่ได้ใช่ไหม ? จิตที่พลอยยินดีด้วยความจริงใจตัวนั้น มันต่างอยู่ที่ว่า ปัจจุบันเห็นเขาทำแล้วสาธุ แต่ตัวนี้เราแฝงความหมายว่ากูจะเอา ใช่ไหม ? เขาทำเราจะเอา ก็เลยกลายเป็นว่า เจตนามันผิดไป เลยต้องตั้งอารมณ์ใจกันใหม่




สนทนากับพระเล็ก สุธมฺมปญฺโญ
เดือนตุลาคม ๒๕๔๕
ณ บ้านอนุสาวรีย์ฯ




.