จำเป็นหรือไม่...จึงจะพบทางสายกลาง

ต้องมีสุขสุดโต่ง

และมีทุกข์สุดโต่ง

ภายในชีวิตเดียว

จึงจะรู้ซึ้งถึงทางสายกลาง

 

*** สายกลาง...คือ ไม่สุดโต่ง ไม่ยากไม่ง่ายจนเกินไป ****

กำหนดข้อปฏิบัติ ให้กับตนเอง
ในสิ่งที่พอหยิบ พอเอื้อมถึง
ทำให้ได้จริง เป็นประจำทุกวัน
วันละชั่วโมงทุกวัน นิสัยต่างๆก็หมดไปได้จริง

- " หนุมาน ผู้นำสาร "

 

จะว่าจำเป็นก็คงไม่เชิงนะผมว่า แต่การผ่านสุขสุดๆ กับทุกข์สุดๆ ก็ปฎิเสธไม่ได้เหมือนกันว่า ทำให้เห็นอะไรดีๆ เหมือนกัน เพราะเคยผ่านสุขผ่านทุกข์มามากๆ ก็เอาสัญญาขันธ์ตรงนั้น มาเป็งบาตรฐานแห่งการพิจารณาเสียเลย ท่าจะเวริค อิอิ

 

ต้องให้เทวดามาดีดพิณให้ฟังก่อนนะ
ถึงจะตระหนักและรู้ซึ้งถึงทางสายกลาง

 

คิดว่า คนที่จะดำเนินชีวิตแบบทางสายกลางได้ ส่วนใหญ่คงได้รับรู้หรือมีประสบการณ์ถึงความสุข-ความทุกข์มามากพอ จนเกิดความเข้าใจได้ว่าสุขกับทุกข์เป็นของคู่กันเสมอ

ดังนั้น เวลาสุขเขาก็ไม่หลงระเริงหรือยึดติดกับมันมากนัก
เวลาทุกข์ก็เช่นกัน ไม่ฟูมฟายหรือหมกมุ่นกับมันมากเช่นกัน
เพราะเขารู้ได้ว่า เดี๋ยวมันก็ผ่านไป และสุขทุกข์เป็นของคู่กัน

สภาวะความคิด ณ จุดนั้น จึงเป็นแบบกลางๆ คือไม่สุขหรือทุกข์กับเรื่องใดเรื่องหนึ่งจนเกินไป เพราะเข้าใจธรรมชาติที่แท้ของสถานการณ์เหล่านั้นแล้ว

มีคนเปรียบเทียบว่า ความสุข-ความทุกข์เป็นดังคู่แฝดตัวติดกัน
จำไว้ว่าเมื่อคุณได้สวมกอดกับความสุข คุณก็ได้สวมกอดกับความทุกข์ด้วย เพราะพวกเขาจะอยู่ด้วยกันเสมอ

 

ไม่จำเป็น
ยศกุลบุตร เกิดมามีแต่ความสุขมีปราสาท 3 ฤดูอยู่ สุขสุดโต่ง แค่เห็นหญิงรับใช้นอนก็เบื่อหน่าย เดินไปพบพระพุทธเจ้า ฟังธรรม 2 ครั้งเป็นพระอรหันต์เลย
พระโมคคัลลา พระสารีบุตร เกิดในตระกูลเศรษฐี วันๆเอาแต่เที่ยวเล่นดูละครไปเรื่อย วันหนึ่งเบื่อขึ้นมาเอง ออกบวชเลย จนในที่สุด็กมาพบพระพุทะเจ้า เลยกลายเป็นพระอรหันต์

ทางสายกลางไม่ได้ตื้นขนาดนั้น

 

บางคนที่เคยลองมาหมดแล้ว ทั้งสองทาง แต่สุดท้ายปลายทางมันไม่ใช่

แต่หลายคน ครูบอกแล้วว่ามันไม่ใช่ แต่ยังทำ

มันก็เป็นซะอย่างนั้น...

 

สวัสดีเช้าวันอาทิตย์ที่สดใส ที่ใครหลายคนได้พักผ่อนกัน

หัวข้อนี้ก็เป็นอีกหัวข้อหนึ่ง ที่ทำให้ดิฉันได้ความรู้ความเข้าใจใหม่ๆ

ดิฉันไม่เคยอ่านเรื่องที่เกี่ยวกับทางสายกลางแบบเป็นเรื่องเป็นราวซะที ที่ผ่านมาก็มักได้ยินได้ฟังจากคนอื่นๆซะส่วนมาก มีทั้งใช้ในทางการเมือง ทางการปฎิบัติธรรม และการดำเนินชีวิต แต่ก็ำไม่ได้ถือเอามาเป็นความรู้ความเข้าใจของตัวเองทั้ง 100 % ชอบหาคำตอบที่เกิดจากการได้พิจารณาประสบการณ์ของตนร่วมด้วย

พึ่งได้อ่านธัมจักกัปปวัตตนสูตรแบบย่อ จากวิกีพีเดีย ซึ่งเป็นธรรมที่เกี่ยวกับทางสายกลาง ได้เข้าใจสภาวะของทางสายกลางแจ่มชัดมากขึ้น

ต้องขอบคุณเจ้าของกระทู้ และผู้ร่วมสนทนาที่ให้ความเห็น ทำให้ดิฉันหาความรู้เพิ่มเติมกับเรื่องทางสายกลาง รู้จักกับธัมจักกัปปวัตตนสูตรของพระพุทธเจ้า และขอบคุณโลกอินเตอร์เน็ต ที่ทำให้เราเชื่อมโยงถึงกัน ทำให้มีข้อมูลดีๆมาแบ่งปันกัน

ไปอ่านที่หนึ่งมา เขาเขียนไว้เข้าใจง่ายดี เอามาแปะั เผื่อท่านอื่นๆจะได้ช่วยเสริมความคิดเห็นเพิ่มเติมที่เป็นประโยชน์แก่กันและกันค่ะ

พุทธพจน์จากปฐมเทศนาหรือธัมมจักกัปปวัตตนสูตร แสดงความหมาย เนื้อหา และจุดหมายของมัชฌิมาปฏิปทาไว้โดยสรุปครบทั้งหมด ความเป็นทางสายกลาง (the Middle path หรือ MiddleWay) นั้น เป็นเพราะไม่เข้าไปข้องแวะที่สุดสองอย่าง (แต่ไม่ใช่อยู่กลางระหว่างที่สุดทั้งสอง) คือ

๑. กามสุขัลลิกานุโยค การหมกมุ่นอยู่ด้วยกามสุข (the extreme of sensual indulgence หรือ extremehedonism)

๒. อัตตกิลมถานุโยค การประกอบความลำบากเดือดร้อนแก่ตนเอง (the extreme ofself-mortification หรือ extreme asceticism)

บางครั้ง มีผู้นำเอาคำว่า ทางสายกลางไปใช้อย่างกว้างขวาง หมายถึง การกระทำ หรือ ความคิดที่อยู่กึ่งกลางระหว่างการกระทำ หรือ ความคิดสองแบบสองแนว หรือ คนสองคนพวกสองฝ่าย คือ วัดเอาให้ได้ครึ่งทางระหว่างสองแบบหรือสองฝ่ายนั้น ความเป็นกลางหรือทางสายกลางอย่างนี้ ไม่มีหลักอะไรที่แน่นอน ต้องรอให้เขามีสองพวกสองฝ่ายก่อน จึงจะเป็นกลางได้ และจุดหมายหรือเส้นกลางที่ไม่แน่ลงไปว่าแค่ไหน สุดแต่สองพวก หรือ สองฝ่ายเขาจะยึดถือปฏิบัติกันแค่ใด ทางสายกลางนั้นก็ขยับเขยื้อนเลื่อนไปให้ได้ครึ่งทางระหว่างสองพวกสองฝ่ายนั้น บางครั้ง ทางสายกลางแบบนี้ ก็มองดูคล้ายทางสายกลางที่เป็นมัชฌิมาปฏิปทา แต่ก็พึงทราบว่าเป็นทางสายกลางเทียม ไม่ใช่ของแท้จริง

ทางสายกลางที่แท้จริงมีหลักที่แน่นอน
ความแน่นอนของทางสายกลางนั้น อยู่ที่ความมีจุดหมายหรือเป้าหมายที่แน่ชัด เมื่อมีเป้าหมายหรือจุดหมายที่แน่นอนแล้ว ทางที่นำไปสู่จุดหมายนั้น หรือการกระทำที่ตรงจุด พอเหมาะพอดีที่จะให้ผลตามเป้าหมายนั้นแหละคือทางสายกลาง

เปรียบเหมือนการยิงลูกศรหรือยิงปืนอย่างมีเป้าหมาย จำเป็นต้องมีจุดที่เป็นเป้า การยิงถูกคือการกระทำที่พอเหมาะพอดีให้ลูกปืนหรือลูกศรพุ่งไปสู่จุดที่เป็นเป้า ความเป็นสายกลาง ย่อมอยู่ที่การยิงตรงพอดีสู่จุดที่เป็นเป้านั้น

การยิงที่เฉ คลาดพลาดออกไปข้างๆ ย่อมไม่ถูกต้องทั้งหมด เมื่อเทียบกับการยิงที่ผิดเฉคลาดพลาดออกไปข้างๆ ทั้งหมดแล้ว จะเห็นว่าจุดหมายที่ถูกต้องมีจุดเดียวและเป็นจุดกลาง เป็นจุดที่แน่นอน

ส่วนจุดที่ผิดพลาดมีมากมายและไม่แน่นอน ล้วนเขวออกไปเสียข้างๆ และเส้นที่เข้าสู่จุดหมายนั้นก็เป็นเส้นทางกลางเช่นเดียวกัน ทางที่ถูกต้อง มีจุดหมายมีหลักที่แน่นอนของมันเอง มิใช่คอยรอกำหนดวัดเอาจากทางที่ผิดพลาด

ทางสายกลางที่เรียกว่า มัชฌิมาปฏิปทานี้ มีจุดหมายที่แน่นอน คือความดับทุกข์หรือภาวะหลุดพ้นเป็นอิสระไร้ปัญหามรรคก็ คือ ระบบความคิดและการกระทำหรือการดำเนินชีวิตที่ตรงจุดพอเหมาะพอดีให้ได้ผลสำเร็จเป้าหมาย คือ ความดับทุกข์นี้จึงเป็นทางสายกลาง หรือมัชฌิมาปฏิปทา

อนึ่ง โดยเหตุที่ทางสายกลางเป็นทางที่มีจุดหมายแน่ชัดหรือความเป็นทางสายกลางขึ้นอยู่กับความมีเป้าหมายที่แน่ชัด ผู้ปฏิบัติจึงต้องรู้จุดหมาย จึงจะเดินทางได้ คือ เมื่อจะเดินทางก็ต้องรู้ว่าตนจะไปไหน

ด้วยเหตุนี้ ทางสายกลางจึงเป็นทางแห่งปัญญา และจึงเริ่มต้นด้วยสัมมาทิฐิคือเริ่มด้วยความเข้าใจปัญหาของตน และรู้จุดหมายที่จะเดินทางไป

โดยนัยนี้ ทางสายกลางจึงเป็นทางแห่งความรู้และความมีเหตุผล เป็นทางแห่งความรู้เข้าใจ ยอมรับ และกล้าเผชิญหน้ากับความจริง

เครดิต คุณ Dhandham
พิมพ์หน้านี้ - ทางสายกลาง หรือ มัชฌิมาปฏิปทา

 

ปัญญาที่เกิดจากภายในด้วยความเข้าใจของตนเอง จะเติบโตและไม่เสื่อมสลายไปง่าย

ขอร่วมสนทนาด้วยนะคะ

คิดว่า การเรียนรู้ของคนโดยทั่วไปมี 2 แนว คือ..

จากประสบการณ์ของตนเอง ซึ่งต้องรู้คิด รู้พิจารณา ด้วยปัญญาของตน ดังเช่นพระพุทธเจ้าที่ได้ตรัสรู้ชอบได้ด้วยตนเอง

และ

จากครูบาอาจารย์ ซึ่งเกิดจากความเชื่อ ศรัทธา และนำคำสอนไปปฏิบัติ
ส่วนใหญ่เกิดจากการได้พิจารณาสุขทุกข์จากประสบการณ์ของตนเองแล้ว ต้องการหาคำตอบ หาทางดับทุกข์ เลยค้นหาจากคำสอนของผู้มีประสบการณ์มาก่อน (ครูบาอาจารย์) แล้วจึงเกิดความเข้าใจมากขึ้น และเมื่อนำไปปฏิบัติ จึงเห็นผล

แต่ถึงอย่างไร น่าจะดีกว่าการรับมาปฏิบัติเลยโดยไม่ผ่านประสบการณ์ หรือการพิจารณาของตนเองมาก่อน

 

ขอบคุณ คุณ obs2553 มากนะครับ

เพียงแต่ผมดูจากศาสดา ที่ชืวิตจะผ่านความทุกข์และสุขอย่างสุดๆมา

2 ท่าน คือ

เจ้าชายสิทธัตถะ สุขแล้วไปทุกข์

ท่านนบี ทุกข์แล้วไปสุข

แต่สุดท้าย เบื่อหน่ายและปลีกวิเวกทั้งสองท่าน

 

ทางสายกลางพระพุทธองค์ทรงค้นพบแล้วนี่ครับ สมัยก่อนเขาไม่รู้เขากผ้บำ
เพ็ญแบบสุขสุดโต่ง (กามสุขัลลิกานุโยค) ทุกข์สุดโต่ง (อัตตกิลมถานุโยค)
แต่พระพุทะองค์ท่านพบแล้วทางสายกลางหนทางหลุดพ้นเริ่มจากทุกข์ก็ได้
ทุกข์ทำให้เกิดศรัทธา ศรัทธา... จนถึงนิพพาน หรือเริ่มจากศรัทธาเลยก็ได้
เช่นศรัทธาในพระพุทธ พระธรรม พระสงฆ์ ก็เกิดปราโมทย์...นิพพาน ก็ได้
เหมือนกัน กรรมฐานที่พุทธองค์ทรงสอนทั้ง 40 วิธี

 

เรื่องบัว 4 เหล่านี่ ทำให้ชาวพุทธหินยานไม่ค่อยอดทน อยากได้อะไรเร็วๆ

ในมหายานก็มีเหมือนกัน แต่เป็นม้า 4 เหล่า คือ ม้าเยี่ยม ม้าดี ม้าแย่ และม้าเลว แต่ที่หักมมุมก็คือ

ม้าเยี่ยม แค่คนขี่นึกคิด มันก็ออกวิ่งไปแล้ว
มาดี แค่เห็นเงาแส้ มันก็ออกวิ่ง
มาแย่ ต้องลงแส้มันถึงจะวิ่ง
ม้าเลว ไม่เพียงแต่ลงแส้เท่านั้น หากต้องลงอย่างหนักมันถึงจะวิ่ง

แต่ไม่ว่าจะเป็นม้าเยี่ยม ม้าดี ม้าแย่ หรือม้าเลว ขอเพียงให้ถึงปลายทางก็เป็นอันว่าสัมฤทธิ์ผล

ถ้าผู้เรียนเป็นม้า ก็ต้องอดทนฝึกฝน ผู้สอนก็ต้องอดทนเพียรพยายามในการสอน การลงแส้หนักๆให้ม้าวิ่ง ไม่ใช่ไม่เหนื่อย